สิ่งที่ประชาชนควรรับทราบ สำหรับการรักษาหลอดเลือดสมองตีบ “เฉียบพลัน” ปี 2026
ไปถึง รพ. จะเกิดอะไรบ้างโรงพยาบาลจะคาดหวังเต็มที่ ว่าได้ข้อมูลมาล่วงหน้าเพื่อเตรียมตัวเตรียมทีม ตั้งแต่พนักงานรักษาความปลอดภัยจัดช่องทางเดินรถเวรเปลเตรียมรอ เอ็กซเรย์เตรียมเตรียมเครื่อง โทรปลุกหมอ ดังนั้นการส่งข้อมูลสำคัญมาก แค่เพียงช้าลงขั้นตอนละ 10 นาที ก็อาจเสียเวลาช่วยคนไข้เป็นชั่วโมง
1.ทีมการรักษาจะมามะรุมมะตุ้มคุณ เข็นรถไปเข้าเครื่องเอ็กซเรย์ พร้อมเจาะเลือด เตรียมยา ทำทุกอย่างพร้อมกัน ญาติก็จะได้รับข้อมูลความเสี่ยง ประเมินสิทธิการรักษา คำแนะนำผมคือ ทำไปเลยครับ อย่ารอ (ถึงให้เตรียมตัวจากบ้าน)
2.เอ็กซเรย์คอมพิวเตอร์แบบไม่ต้องฉีดสารทึบรังสี ทำทันทีเพื่อแยกเลือดออกในสมองกับหลอดเลือดตีบเฉียบพลัน ถ้าเลือดออกในสมองหรือมีก้อนจะรีบไปแผนกศัลยกรรม ตอนนี้ผลการตรวจน้ำตาลจะออกมาแล้ว และถ้าน้ำตาลต่ำ คุณหมอจะรักษาแล้วด้วย
แต่หากน้ำตาลต่ำและฉีดกลูโคสแล้วไม่ดีขึ้น คำแนะนำให้รักษาอัมพาต ให้ยาสลายลิ่มเลือดนะครับ ไม่ต้องกลัวมีการศึกษาชัดเจนว่า เลือดไม่ได้ออกมากขึ้นกว่าการให้ยารักษาอัมพาตทั่วไป แต่ช่วยชีวิตได้จริงหากเป็นหลอดเลือดตีบจริง ๆ
3.นอกจากแยกเลือดออกกับเลือดตีบแล้ว ภาพเอ็กซเรย์ที่ได้จะได้รับการประเมินพื้นที่ของการขาดเลือดที่เรียกว่า ASPECTs โดยรังสีแพทย์หรือใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์ช่วย ระบบ AI เช่น RAPID ได้รับการรับรองใช้จากองค์การอาหารและยาสหรัฐ
ระบบคะแนน ASPECTs จะช่วยตัดสินว่าควรทำการรักษาทางสายสวนต่อจากการให้ยา หรือถ้าเวลาเกิน 4.5 ชั่วโมงแล้วจะทำการสวนสายหรือไม่ (ทั้งหมดทำในเวลาเดียวกันกับข้อ 2)
4.ข้อมูลจากการประเมินก่อนหน้านี้และระยะเวลา จะบอกได้แล้วว่าควรให้ยาสลายลิ่มเลือดทางหลอดเลือดดำหรือไม่ ถ้ามีประโยชน์ชัด “ให้ยาเลยโดยไม่ต้องรอตรวจเพิ่มและผลเลือดที่เหลือ” ในเวลาที่ให้ยาจะดำเนินการต่อเนื่องทันที
ว่าหากผู้ป่วยอยู่ในข่ายที่จะได้ประโยชน์จากการทำ endovascular treatment ก็จะตรวจเอ็กซเรย์หลอดเลือดสมองต่อไปทันทีโดยไม่รอให้ยาหมด หรือถ้ามีประโยชน์จากการทำ perfusion เพื่อจะใส่สายสวนใน 24 ชั่วโมง ก็จะทำต่อทันที หรือส่งไปทำทันที ไม่รอให้ยาหมดเช่นกัน (ทั้งหมดคิดและทำพร้อมข้อ 3)
แต่…แต่ ในประเทศไทย มีสถานที่จะทำเอ็กซเรย์เหล่านั้นได้น้อย มีหมอที่จะใส่สายสวนได้น้อย และยังมีเรื่องการเบิกจ่ายตามสิทธิประโยชน์อีกครับ อย่าลืมว่านี่คือแนวทางการรักษาของอเมริกา
5.ข้อมูลคร่าว ๆ สำหรับประชาชนควรรู้คือ
ภายใน 4.5 ชั่วโมง ถ้าให้ได้ ถ้าไม่มีข้อห้ามเด็ดขาด ให้ยาทางหลอดเลือดดำทันที4.5-6 ชั่วโมง อาจพิจารณาให้ยาทางหลอดเลือดดำ ถ้าสามารถทำเอ็กซเรย์หลอดเลือดแล้วพบว่าน่าจะได้ประโยชน์ภายใน 6 ชั่วโมง ในกรณีอาการที่พบแสดงถึงการตีบของหลอดเลือดขนาดใหญ่ และภาพเอ็กซเรย์หลอดเลือดยืนยัน ส่งไปทำ endovascular treatment ต่อทันที6-24 ชั่วโมง หรือบางเงื่อนไขเช่น ตื่นมาแล้วอัมพาต ตอนเข้านอนยังดี ในกรณีอาการที่พบแสดงถึงการตีบของหลอดเลือดขนาดใหญ่ และมีผลเอ็กซเรย์ perfusion ยืนยันว่ายังพอช่วยได้ ส่งไปทำ endovascular treatment ต่อทันทีหลอดเลือดตีบที่ก้านสมองและส่วนหลังของสมอง (posterior ciculation) ส่งเอ็กซเรย์และทำ endovascular treatment ใน 24 ชั่วโมง ยังเกิดประโยชน์ในกรณีอาการรุนแรง ความพิการรุนแรง
แนวทางนี้จึงเน้นทำเร็ว ทำต่อเนื่อง ไม่รอ และตัดสินในพร้อมประสานงานเป็น real-time การจัดการหลังบ้านของโรงพยาบาล มีความสำคัญไม่แพ้การรับมือคนไข้ต่อหน้า
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น