แสดงบทความที่มีป้ายกำกับ พิษวิทยา แสดงบทความทั้งหมด
แสดงบทความที่มีป้ายกำกับ พิษวิทยา แสดงบทความทั้งหมด

01 สิงหาคม 2569

กัญชาแบบสูบ เพิ่มโอกาสการเกิดโรคหืดกำเริบ

 การใช้กัญชาแบบสูบ ไม่ว่าจะจุดสูบ หรือเป็นส่วนผสมในบุหรี่ไฟฟ้า เพิ่มโอกาสการเกิดโรคหืดกำเริบ ประมาณ 60% เทียบกับไม่สูบ

Tanu F, Mortensen E, Sacco S Association of Inhaling Marijuana With Asthma Attacks
CHEST, 2026; 170, 32-40

31 กรกฎาคม 2569

แมลงวันสเปน


 

แมลงวันสเปน ไม่ใช่ยาปลุกกำหนัด (ศัพท์โบราณมาก)

ไม่เคยมีหลักฐานใด ๆ ว่าช่วยกระตุ้น
ไม่เคยมีหลักฐานใด ๆ ว่ากระตุ้นได้
เป็นความเชื่อล้วน ๆ แม้ว่าจะมีความเชื่อว่าสารสกัดจากแมลงนี้คือ cantharidin จะเกิดการระคายเคืองและอักเสบ ทำให้เกิดการบวม แดง ร้อน คือ ซู่ซ่า เลือดมาคั่งเตรียมพร้อมมีเซ็กซ์
เท่าที่ผมค้นมันมีรายงานพิษจากแมลงวันสเปนอยู่น้อยมาก ๆ ๆ คือเลือดซิบเท่านั้น จะไปบอกว่าเพราะมันอักเสบจึงดูเหมือนกระตุ้นเซ็กซ์ก็ไม่ได้หรอก แทบไม่มีผลเลยแหละ ผลที่เกิดน้อยมาก ๆ ๆ เพราะปริมาณน้อยมาก น้อยเกินกว่าจะเกิดอันตราย
ดังนั้นแมลงวันสเปนช่วยกระตุ้นกำหนัดจึงหลอกลวงล้วน ๆ ครับ เชื่อผม ผมลองมาทุกยี่ห้อแล้ว

24 พฤษภาคม 2569

เซรุ่มพิษงู อันตรายที่มีประโยชน์

 



เซรุ่มพิษงู อันตรายที่มีประโยชน์ (เรื่องยาว แต่ )ควรทำความเข้าใจ
เซรุ่มพิษงู คือ แอนติบอดีสำเร็จรูปทำมาจากสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม แล้วเอามาฉีดเข้าร่างกายมนุษย์ ทำหน้าที่ในการสะเทินพิษ (neutralize) ทั้งพิษที่ยังไม่ทำงานและพิษที่ทำงานแล้ว (จับกับสารเป้าหมายในตัวคนแล้ว)
เมื่อเป็นสิ่งมีชีวิตคนละจีนัสและสปีชี่ส์จะมีโอกาสเกิดปฏิกิริยาสูงมาก ขนาดให้เลือดจากคนสู่คน กรุ๊ปเลือดเดียวกัน ทดสอบหลายสิบอย่าง ยังเกิดปฏิกิริยาต่อต้านได้เลย ดังนั้นการตัดสินใจให้เซรุ่ม ต้องมั่นใจว่าจะเกิดประโยชน์และต้องเตรียมรับมือเสมอ หมอต้องเฝ้าตลอด เตรียมอุปกรณ์ช่วยชีวิตเอาไว้เสมอ
ปฏิกิริยาต่อต้านในระยะแรกที่เกิด จะเกิดเร็วมากหลังจากให้เซรุ่ม ปฏิกิริยา anaphylactoid จากเศษชิ้นส่วนภูมิคุ้มกันในเซรุ่ม ไม่เป็นแอนติบอดีสมบูรณ์ จะกระตุ้นระบบคอมพลีเมนต์ของร่างกายได้เลย อีกแบบคือ anaphylactic เซลล์เม็ดเลือดจะจับได้ว่ามีเซรุ่มจากสัตว์เข้ามาในตัว เกิดปฏิกิริยาจากตัวเซลล์และไปกระตุ้นระบบคอมพลีเมนต์
ไม่ว่าทั้ง anaphylactic และ anaphylactoid จะเกิดผลลัพธ์คล้ายกันคือสารน้ำในหลอดเลือดรั่วไหลออกจากหลอดเลือด (distributive shock) สารน้ำรั่วไปอยู่ในอวัยวะต่าง ๆ หน้าบวมตัวบวม ไปอยู่ในหลอดลมก็มีหลอดลมบวม ตีบ หายใจไม่ได้ ไปอยู่ในถุงลมก็แลกแก๊สไม่ได้ ออกซิเจนในเลือดต่ำ สารน้ำออกจากหลอดเลือด ทำให้ปริมาณน้ำเลือดลดลง ความดันโลหิตตก หัวใจต้องบีบตัวเร็วมาก เลือดไปเลี้ยงที่ไตน้อยลงมาก ทำให้ไตวายเฉียบพลัน
ทั้งหมดเกิดขึ้นพร้อม ๆ กัน เร็วในระดับ สิบห้านาทีสามสิบนาที ถ้าแก้ไขไม่ทันก็เสียชีวิตได้ ต้องใส่ท่อช่วยหายใจ (หลอดลมบวมมาก หายใจไม่ได้ต้องใส่ท่อ) ใส่เครื่องช่วยหายใจอัดแรงดันบวกเข้าปอด ต้องให้สารน้ำทดแทนอย่างเร็วจี๋ ให้ยาเพื่อหดหลอดเลือด (vasopresser) เพิ่มความดันและลดการรั่วไหล
ต้องให้ยาต้านฮิสตามีน ปฏิกิริยา anaphylactic จะทำงานผ่านสาร histamine
แน่นอนว่าจะต้องหยุดเซรุ่มทันที เพื่อมากู้ชีวิตก่อน เมื่อกู้ชีวิตได้จึงมาพิจารณาว่าจะให้เซรุ่มซ้ำอีกหรือไม่ ซึ่งในขั้นตอนนี้ยากที่จะตัดสิน อย่าลืมว่าตอนแรกเราเลือกจะให้เซรุ่มเพราะคิดว่ามีประโยชน์นะ ถึงแม้เราจะกู้ชีวิตได้ เราก็ต้องรบกับผลจากพิษงูต่อไป
งูพิษต่อระบบประสาท ก็ต้องมาดูว่ากล้ามเนื้อที่อ่อนแรงดีขึ้นหรือยัง แรงลมหายใจดีขึ้นไหม เปิดตาได้ไหม งูเห่ากับงูจงอางมีพิษที่ postsynaptic membrane จะถอนพิษง่ายเพราะสารสื่อประสาทยังไม่ถูกทำลาย อาการจะดีขึ้นเร็ว ถ้าดีขึ้นก็ไม่ต้องให้เซรุ่มอีก
ส่วนงูสามเหลี่ยมกับทับสมิงคลา พิษส่วนมากจะทำลายถุงเก็บสารสื่อประสาทที่ presynaptic membrane แม้จะทำลายพิษงูได้ แต่สารสื่อประสาทที่ถูกทำลายไปต้องใช้เวลาในการสร้างใหม่ นั่นคือถ้าให้เซรุ่มไปแล้ว หรือต้องหยุดฉุกเฉินจะตัดสินใจยากมาก ว่าจะให้ต่อหรือไม่ แนวคิดคือจะให้ต่อเมื่ออาการพิษทั้งหลายนั้น ‘แย่ลง’
ผมเคยดูแลคนไข้ถูกงูทับสมิงคลากัด ใส่เครื่องช่วยหายใจอยู่ประมาณ 3 สัปดาห์เลยครับ ทั้งที่ให้เซรุ่มนะ (สามเหลี่ยมกับทับสมิงคลา จะมีข้อบ่งชี้การใช้เซรุ่มที่เฉพาะแบบครับ)
สำหรับงูที่ออกฤทธิ์ต่อระบบการแข็งตัวเลือด เป้าหมายในการให้เซรุ่มคือ ค่าการแข็งตัวของเลือดกลับมาเป็นปกติ หรือแนวโน้มดีขึ้น แต่ว่าควรประเมินหลังจากให้เซรุ่มหมดไปแล้ว 6 ชั่วโมงหรือหลังจากแก้อันตรายจากเซรุ่มไปแล้ว 6 ชั่วโมง สาเหตุเพราะว่าแม้เราจะหยุดพิษงูได้ แต่การสร้างสารแข็งตัวเลือกขึ้นมาใหม่ต้องใช้เวลาสักพัก
ถ้าหลังจากหกชั่วโมงไปแล้วยังไม่ดีขึ้น ทั้งค่าแล็บและเลือดออก อาจพิจารณาให้ซ้ำ (น่าสะพรึงมาก ถ้าเคยแพ้เซรุ่มมาแล้ว)
โดยงูพิษกลุ่มนี้ที่ต้องระวังมากสุดคือ งูแมวเซา เพราะพิษมันไม่ได้แค่ทำให้เลือดไม่แข็ง ไหลไม่หยุด สาร phospholipase A2 และ metalloproteinase จะไปมีพิษต่อท่อไตโดยตรง ทำให้ไตวายเฉียบพลัน การพิจารณาให้เซรุ่มหรือการรักษางูแมวเซาจึงต้องดูการทำงานของไตด้วย
พิษงูแมวเซา จะสามารถกระตุ้นสารแข็งตัวของเลือดให้ทำงานเกินปกติไปหลายเท่า ร่างกายจะมีการกระตุ้นให้สาร thrombin ทำงานเกินปกติ สาร thrombin จะไปทำให้เกิด fibrin (เส้นใยที่คอยจับเกล็ดเลือดและสารการแข็งตัวเลือด) เกิดอย่างบ้าคลั่งในทุกหลอดเลือดเล็ก ๆ ของร่างกาย ทำให้เกิดปรากฏการณ์สองอย่าง
1. หลอดเลือดอุดตันทั่วร่างกาย (disseminated intravascular coagulation) ไปอุดตรงไหน อวัยวะส่วนนั้นก็ทำงานบกพร่อง แล้วส่วนใหญ่เกิดที่ไต
2. เมื่อสารการแข็งตัวถูกจับติดกับ fibrin ที่มีมากมายมหาศาล มันก็หมดและสร้างใหม่ไม่ทัน เลือดจึงไหลออกไม่หยุดหย่อน
การรักษางูแมวเซากัดแล้วเกิดพิษรุนแรง จึงนับว่าท้าทายที่สุดอันหนึ่งของสาขาอายุรศาสตร์เลยทีเดียว แล้วจะให้เซรุ่มอีกไหมล่ะ ยากทีเดียว
เอาล่ะแล้วเราจะให้เซรุ่มซ้ำเข้าไปอีกไหม หลังจากเกิดปฏิกิริยาแล้ว อันนี้เป็นการตัดสินใจภายใต้ความชำนาญและการตกลงระหว่างญาติและหมอ ไม่มีการศึกษาทดลองแน่นอน เพราะจำนวนคนไข้แบบนี้ไม่มาก และอย่าลืมว่าคนไข้ถูกงูพิษกัดส่วนใหญ่ไม่เกิดอาการพิษ การศึกษาแบบนี้จึงน้อยมาก น้อยเกินกว่าจะสรุปประโยชน์โทษที่ชัดเจนครับ
ยังไม่พอ ผลข้างเคียงจากเซรุ่มยังไม่หมด ปฏิกิริยาของโปรตีนจากเซรุ่มและแอนติบอดีของตัวเรา จะจับกันเป็นก้อน ล่องลอยไปตามอวัยวะต่าง ๆ ไปหยุดที่ไหมก็เกิดการกระตุ้นคอมพลีเม้นต์ทำลายอวัยวะนั้น จะมีอาการไข้ต่ำ ต่อมน้ำเหลืองโต มีผื่นผิวหนัง มีจุดเลือดออก ไตวายเฉียบพลัน ทั้งหมดนี้เกิดได้หลังจากให้เซรุ่มไปแล้วประมาณ 4 สัปดาห์เป็นต้นไป เรียกว่า type III hypersensitivity reaction ที่ถ้าเป็นรุนแรงต้องรักษาด้วยสเตียรอยด์ในขนาดสูง
ประสบการณ์ส่วนตัวที่เคยให้เซรุ่มมาประมาณ 10-15 คน มีปฏิกิริยาหนัก ๆ คาเข็ม 2 คน แต่แก้ไขทันเพราะเฝ้าข้างเตียงเลยครับ ผมว่าน่ากลัวไม่แพ้พิษงูเลยครับ
See less

23 พฤษภาคม 2569

การปฐมพยาบาลงูกัด (ระยะนี้มีข้อถกเถียง)

 การปฐมพยาบาลงูกัด (ระยะนี้มีข้อถกเถียง)

1.อย่าตกใจ ตั้งสติ ออกมาในที่ปลอดภัย
2.โทรหารถฉุกเฉิน เรียกรถไปรพ.ทันที รพ.ที่ใกล้ที่สุด
3.ระหว่างรอเดินทาง ล้างแผลถูกกัดให้สะอาด น้ำสะอาด ฟอกสบู่หลาย ๆ ครั้ง
4.ไม่ต้องกินอะไรแก้พิษ ไม่ต้องหยอดอะไรใส่แผล ไม่ต้องรอใคร และไม่ต้องขันชะเนาะ
5.พอรถมาถึงหรือพร้อมเดินทาง ดามแขนหรือขาให้นิ่ง ๆ ไม่ต้องไปบีบไปเค้น ไม่ต้องเรียกให้ตื่นแบบในหนัง
6.ถ้าจำลักษณะงูได้ก็ดี ถ้างูตัวที่กัดเสียชีวิตในที่เกิดเหตุก็พาวัตถุพยานไปด้วย แต่ไม่ต้องเสียเวลาไปตามหางู ไปหาหมอดีกว่า เดี๋ยวหมอเขาแยกชนิดให้เอง
7.ย้ำ..จะให้ซีรุ่มเมื่อมีอาการพิษเกิดขึ้น และมั่นใจว่าพิษระบบใด เราสามารถรักษาคนไข้ได้แม้ไม่ทราบชนิดงูและไม่มีซีรุ่ม (ส่วนข้อบ่งชี้ของคุณหมอ เขามีเกณฑ์อยู่แล้วในงูแต่ละชนิด)
8.ซีรุ่มมีทั้งพิษรวม และแยกชนิด การให้ซีรุ่มอันตรายเช่นกัน คนไข้ส่วนใหญ่รักษาได้โดยไม่ต้องใช้ซีรุ่ม
9.ข้อขัดแย้งที่เจอกันมากที่สุดคือ ญาติต้องการให้ซีรุ่ม แต่หมอดูแล้วว่าไม่น่าให้ คราวนี้มีข้อผิดพลาดใด ๆ จะเกิดเรื่องเสมอ เช่น มีไข้เพราะไม่ให้ซีรุ่ม ชีพจรเร็วเพราะไม่ให้ซีรุ่ม
10.เรื่องที่สำคัญกว่ามีหรือไม่มีพิษ คือ การดูแลแผลและการติดเชื้อ การป้องกันบาดทะยัก และความเข้าใจและเชื่อมั่นในกระบวนการรักษา
See less

10 มีนาคม 2569

ควันไฟจากการเผาไหม้โรงกลั่นน้ำมันในเตหะราน ส่งผลกระทบต่อชีวิต

 เกิดควันไฟจากการเผาไหม้โรงกลั่นน้ำมันในเตหะราน ส่งผลกระทบต่อชีวิตอย่างไร

ก๊าชซัลเฟอร์ไดออกไซด์ ไฮโดรเจนซัลไฟด์ พวกนี้มีฤทธิ์เป็นกรด ระคายเคืองผิวหนัง เยื่อบุ และทางเดินหายใจ มีอาการแสบร้อน มีสารคัดหลังออกมามากมาย หายใจลำบาก ใครที่มีโรคหืดหรือถุงลมโป่งพองจะเกิดการกำเริบได้ง่ายมาก อันตรายมากการสูดดมโดยตรงและการปนเปื้อนในน้ำและอาหาร
คาร์บอนมอนอกไซด์ ทำให้ขาดออกซิเจน ใครที่เป็นโรคหัวใจและหลอดเลือดอันนี้อันตรายเลยครับ โรคอาจกำเริบได้
สารเผาไหม้จำพวกอาโรมาติกไฮโดรคาร์บอน เราเคยทราบกันดีว่าสารเหล่านี้ก่อมะเร็งและทำให้เกิดถุงลมโป่งพอง ก็คือสารที่พบจากการเผาไหม้บุหรี่ แต่นี่คือสารจำนวนมากมายมหาศาลที่จะเข้าสู่ปอดของคนเรือนสิบล้านจะมีปัญหาสุขภาพแน่นอนครับ
ข้อมูลการศึกษาเหล่านี้ไม่ได้เก็บมาง่ายนัก ข้อมูลที่มีการเก็บและวิเคราะห์อย่างชัดเจนมาจากการรั่วไหลและเผาไหม้ของท่อส่งน้ำมันสหรัฐในอ่าวเม็กซิโกเมื่อปี 2010 และจากการเผาบ่อน้ำมันที่คูเวตในสงครามอ่าวเปอร์เซียในปี 1990 ข้อมูลจากเจ้าหน้าที่กู้ภัยและทหารผ่านศึกนานาชาติที่ร่วมสงคราม
มีรายงานอาการแสบ ระคายเคือง ไอ ในระยะแรกและหากติดตามต่อมาพบว่ามีอุบัติการณ์ของโรคหืดและถุงลมโป่งพองมากกว่าปกติ ตรวจติดตามสมรรถภาพปอดพบว่าค่า FEV1 ลดลง กลุ่มทหารในสงครามอ่าวจะมีอาการทั้งระยะสั้นและระยะยาวที่มากกว่าเพราะปริมาณควันมากกว่า ไร้การควบคุม และไม่มีอุปกรณ์การป้องกันที่ดีพอ
ข้อมูลที่ได้จะมีความแปรปรวนสูง แน่นอนเพราะไม่ได้ตั้งใจเก็บและควบคุมตั้งแต่แรก ความแปรปรวนด้านเชื้อชาติ สุขภาพเดิมแต่ละคน ภาวะสูบบุหรี่ ย่อมส่งผลแปรปรวนออกไป จึงบอกได้แค่ว่าหลักฐานเชิงประจักษ์เกิดอะไรบ้าง
หลังจากสงครามนี้สิ้นสุดลง เราอาจได้ข้อมูลเกี่ยวกับความเจ็บป่วยต่อสุขภาพชาวอิหร่านเพื่อทราบกลไกและความเข้าใจมากขึ้น เพราะผู้ประสบภัยมีปริมาณมากเฉียบพลันและไม่มีอุปกรณ์การป้องกัน
เหนือสิ่งอื่นใดคือขอให้สงครามจบโดยเร็ว มีความเสียหายต่อชีวิตและทรัพย์สินน้อยที่สุด
Chen D, Lawrence KG, Sandler DP. Nontraditional Occupational Exposures to Crude Oil Combustion Disasters and Respiratory Disease Risk: A Narrative Review of Literature. Curr Allergy Asthma Rep. 2023 Jun;23(6):299-311. doi: 10.1007/s11882-023-01078-x. Epub 2023 May 11. PMID: 37166706; PMCID: PMC10330790.

24 กุมภาพันธ์ 2569

ตาบอดจากกินเหล้า

 เพื่อนหรั่ง : ตาบอดจากกินเหล้า : เรามาไขปริศนากันครับ

ผมเป็นแฟนรายการเฮ็ดอย่างเซียนหรั่ง มาเห็นภาพยนตร์ของเขาในจักรวาลไทบ้าน “เซียนหรั่งเดอะมูฟวี่” ช่วงต้นของเรื่อง เพื่อนคนหนึ่งของเขาบอกว่ามีอาการแสบตาและตามัวลงอย่างเฉียบพลัน มองเห็นลดลงอย่างปัจจุบันทันด่วน เมื่อไปพบหมอ ได้รับการแจ้งว่ากำลังจะตาบอดเพราะดื่มเหล้าขาวที่มีเมธิลแอลกอฮอล์เจือปน ใครดูหนังเรื่องนี้จะเห็นว่าเซียนหรั่งกับผองเพื่อน ดื่มเหล้าขาวชนิดว่าหัวราน้ำ เช้ากรึ๊บ กลางวันกรึ๊บ เย็นกรึ๊บ แต่หนังไม่ได้ฉายให้เห็นว่าเหล้าขาวที่เอามาดื่มนั้น มีที่มาอย่างไร
ตาบอดจากเหล้า เป็นไปได้หรือ : เป็นไปได้ครับ แต่ตัวที่ทำให้บอดมันคือเมธานอลหรือ methyl alcohol ที่ปนเปื้อนมากับเหล้าที่เราดื่มคือ เอธานอล (ethyl alcohol)
เมธานอล ไม่ได้ร้ายกาจเท่าไรครับ แต่พอมันเข้าตัวเรา ร่างกายเราจะกำจัดเมธานอลโดยใช้เอนไซม์ alcohol dehydrogenase แล้วกลายเป็นสารที่ชื่อว่าฟอร์มัลดีไฮด์และกรดฟอร์มิก (formic acid) เจ้ากรดฟอร์มิกนี่แหละครับ คือตัวอันตรายของเรื่อง มันจะไปขัดขวางการใช้ออกซิเจนระดับเซลล์ เกิดความเสียหายต่อเซลล์ และเซลล์ที่กินออกซิเจนสูงมากคือเซลล์ระบบประสาท นั่นคือระบบประสาทเกือบทั้งหมด และการมองเห็นเป็นอาการทางระบบประสาทส่วนกลางที่ “ชัดเจน” ที่สุด
อาการอย่างไร : มีอาการระคายเคือง แสบตา การมองเห็นลดลงมาก ในเวลาอันรวดเร็ว อาจมีอาการระบบประสาทอย่างอื่นด้วย จุดที่เกิดโรคเวลาตรวจคือ จอประสาทตาและจุดต่อเส้นประสาทสมองคู่ที่สอง (optic nerve) กับลูกตา คุณหมอจักษุเขาจะขยายม่านตาตรวจ ส่องกล้อง ถ่ายภาพครับ
มันจะไปปนเปื้อนในเหล้าได้อย่างไร : ถ้ากระบวนการกลั่นสุราได้มาตรฐานอุตสาหกรรม มันไม่มีปัญหาหรอกครับ เมื่อเราเอาผลไม้มาหมักทำเหล้า มันจะมีทั้งเมธานอลและเอธานอล และเมื่อเราไปกลั่นเพื่อต้องการเอธานอลนั้น ตัวเมธานอลมันเดือดเร็วกว่า เป็นไอเร็วกว่าและกลั่นออกมาได้ก่อน ถ้ากระบวนการดี จะมีการดึงเอาส่วนเมธานอลออกไป (foreshots) ในทุกช่วงของการกลั่นครับ
มีไม่เยอะหรอกมั้ง : คือเมธานอลเข้มข้นหรือเกือบบริสุทธิ์ (เหมือนลุงหมอ) จากการกลั่น แค่ 10 ml ก็เพียงพอให้ตาบอดและ 30-40 ml ก็เสียชีวิตได้ เมื่อดื่มเข้าไปจะดูดซึมเร็วมาก ที่แย่กว่านั้นคือ ในช่วงเวลาการกลั่น ถ้าควบคุมไม่ดี ไอระเหยเมธานอลก็เข้าร่างกายทางการหายใจได้ และมีพิษเช่นกัน เคยมีรายงานผู้ป่วยตาบอดจากพิษไอระเหยเมธานอลในกระบวนการผลิตด้วยนะครับ
รักษาได้ไหม : เนื้อเยื่อระบบประสาทนั้น ไม่ทนการขาดออกซิเจน พังง่าย พังแล้วพังเลย การรักษามักจะเกิดหลังมีอาการตามัวตาพร่า คือมีการทำลายไปแล้ว การรักษาจึงหวังผลปกป้องส่วนที่เหลือและอาจคืนสภาพที่เสียไปได้บางส่วน หลักการรักษาคือ ลดการสร้าง formaldehyde และกรด formic โดยไปยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ alcohol dehydrogenase ด้วยยา formepizole หรือการใช้ ethanol
ป้องกันอย่างไร : อยากบอกเหลือเกินว่าเลิกเหล้า แต่คิดว่าเซียนหรั่งกับผองเพื่อนคงมาถล่มผมเป็นแน่แท้ ถ้าแบบนั้นก็เลือกดื่มแอลกอฮอล์จากแหล่งผลิตมาตรฐานโรงงานอุตสาหกรรม เลี่ยงการผลิตเหล้าดื่มเอง และถ้าทำงานในโรงงานผลิต โรงงานกลั่น ต้องป้องกันตัวตามมาตรฐานโรงงานด้วยครับ
นอกจากความรักแล้ว ก็มีเหล้าเถื่อนนี่แหละครับ
ที่ทำให้คนตาบอด

18 พฤศจิกายน 2568

ยาผง ... แก้ข้ออักเสบ ยาผงนั้นน่าจะมีส่วนผสมของสเตียรอยด์

 ยาผง ... แก้ข้ออักเสบ

ผู้ป่วยโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์รายหนึ่ง รักษาจนโรคสงบดี ทำงานได้ ข้อไม่ผิดรูป ใช้ยา methotrexate หนึ่งเม็ดทุกสัปดาห์
ผู้ป่วยขาดนัดขาดยาไปสิบเดือน กลับมาอีกครั้งเพราะปวดข้อ
สิ่งที่อยากนำเสนอไม่ใช่ข้ออักเสบที่กลับมาเป็นซ้ำ แต่คือใบหน้าอ้วนกลม แก้มสีเลือดฝาดเพราะหลอดเลือดฝอยผิดปกติ น้ำหนักเพิ่ม ประวัติแบบนี้คลาสสิกมาครับ คือ ไปได้รับยาสเตียรอยด์ในขนาดสูงมา จนเกิดการเปลี่ยนแปลงทางร่างกาย โดยที่โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ไม่ดีขึ้น ที่ไม่ปวดเพราะถูกกดอาการไว้จากสเตียรอยด์
ได้ความว่าซื้อยาทางสื่อโซเชียล เป็นยาผงกลิ่นชะเอม ไม่ได้บอกส่วนผสม ผู้ขายแจ้งว่าชงดื่มเช้าเย็น หยุดใช้มาสองเดือนแล้ว เพราะหมดเงิน ถุงละ 3xxx บาท !!!
ตรวจระดับ serum cortisol ต่ำมาก เกลือแร่ในเลือดผิดปกติ บ่งชี้ว่าต่อมหมวกไตถูกกดการทำงานจนไม่สามารถผลิตฮอร์โมนเพื่อยังชีพได้อย่างพอเพียง
ยาผงนั้นน่าจะมีส่วนผสมของสเตียรอยด์อย่างแน่นอน อันตรายมากนะครับ การใช้ยาที่เราไม่รู้และไม่มีคนควบคุมแบบนี้
ผมก็ใช้สเตียรอยด์รักษาคนไข้นะ แต่ใช้เมื่อมีข้อบ่งชี้ และควบคุมอย่างเคร่งครัด เพราะยานี้รักษา "อาการ" ได้เร็ว คนไข้ติดใจ แต่โทษมันร้ายมากหากไม่ควบคุม
สรุป..เริ่มประเมินโรคข้อใหม่ ประเมินผลจากสเตียรอยด์ เบาหวาน กระดูกพรุน เกลือแร่ แผลกระเพาะ อ้วน ติดเชื้อ
ได้คุ้มเสียไหมน้อ

14 พฤศจิกายน 2568

โปรดฉุกใจคิดและไตร่ตรอง :โปรแกรมล้างพิษหลอดเลือด

 โปรดฉุกใจคิดและไตร่ตรอง :โปรแกรมล้างพิษหลอดเลือด ???

มีสื่อออนไลน์หลายสำนัก เพจศูนย์สุขภาพหลายแห่ง ลงบทความและอินโฟกราฟฟิกเรื่องโปรแกรมกำจัดพิษหลอดเลือด เพื่อลดความเสี่ยงการเกิดโรคหลอดเลือดหัวใจ ลดไขมันในเลือด กำจัดไขมันที่เกาะตามผนังหลอดเลือด ในราคา 1XXX และเมื่อคุณกดเข้าไปดู ระบบส่งข้อความจะส่งข้อความมาหาคุณเพื่อให้ข้อมูลและนัดหมาย
ผมได้ลองสอบถามว่า “ใช้วิธีอะไร อันตรายหรือไม่” คำตอบที่ได้คือ “เป็นการให้วิตามินคล้ายการให้น้ำเกลือ” ต่อด้วยต้องทำกี่ครั้ง คำตอบที่ได้คือ “ไม่มีข้อกำหนดตายตัว ขึ้นกับสุขภาพของคุณลูกค้า”
เมื่อผมเงียบไป ก็มีข้อความส่งมาอีกว่า “แถมฟรี วิตามินฟื้นฟูตับด้วย” และรายละเอียดว่าใช้ กรดอะมิโนและกรดไขมันจำเป็น มาทำการล้างพิษหลอดเลือดและลดไขมันในเลือด ด้วยการดริปเข้าหลอดเลือด
จากข้อมูลทางการแพทย์ปัจจุบัน เราใช้การยับยั้งกระบวนการสังเคราะห์ไขมันและไลโปโปรตีน เพื่อทำการลดไขมันในเลือด ประกอบกับการควบคุมอาหาร ตัวเลขไขมันในเลือดที่ลดลงเป็นเพียงหนึ่งตัวชี้วัดของความสำเร็จในการลดความเสี่ยงหลอดเลือดหัวใจ นอกจากลดระดับไขมันแล้ว ยาลดไขมันยังลดกระบวนการอักเสบหลอดเลือดและลดการเกิดโรคหัวใจได้จริง
แต่ไม่มีข้อมูลเรื่องการให้วิตามินทางหลอดเลือด หรือ macronutrient ไม่ว่าจะเป็นกรดอะมิโนหรือกรดไขมัน จะไปลดไขมันในเลือดหรือลดการเกิดโรคหัวใจแต่อย่างใด นอกเหนือจากนี้การให้สารอาหารทางหลอดเลือดดำ (parenteral nutritional treatment) จะทำเมื่อขาดสารอาหารหรือหวังผลรักษา **ในกรณีที่ไม่สามารถใช้ทางเดินอาหารของร่างกายได้**
ในกรณีนี้ผมถือว่า “ผิด” อย่างรุนแรง เคยเขียนถึงกรณีล้างพิษตับด้วยวิธีนี้มาแล้ว และพบว่าปัจจุบันสถานพยาบาลหลายแห่งก็ยังโฆษณาเช่นนั้นอยู่ คราวนี้มาในอีกรูปแบบ ใช้ความกลัวโรคใหม่มาโฆษณาสิ่งเดิม
ผมเขียนมาให้คุณอ่าน เพื่อให้คุณได้หยุดใจยั้งคิด อย่าให้ความกลัวอันไม่มีเหตุผลมาผลักดันสิ่งที่คุณจะทำ และหวังว่าสมาชิกของเพจเราจะไม่ใครไปหลงเชื่อกลวิธีอันนี้ครับ

11 ตุลาคม 2568

ยา (น่าจะ) ปลอม

 ยา (น่าจะ) ปลอม

มีคนมาปรึกษา เขาซื้อ “ชุดปากกาลดน้ำหนัก” มาจากร้านค้าออนไลน์ มาขอให้สอนฉีด ?!?!?
ปรากฏว่าสิ่งที่เขาได้มาเป็นน้ำสีใส บรรจุในขวดแก้วจุกยาง (vial) มีฉลากสติ๊กเกอร์สีขาว มีแต่อักษรระบุวันหมดอายุ และมีเข็มฉีดยาเข้าใต้ผิวหนัง (insulin syringe) 6 อัน
ผมได้แต่ถอนหายใจ
ยากลุ่ม GLP1a ที่ใช้ลดน้ำหนัก จะอยู่ในรูป prefilled syringe คือบรรจุหลอดมาพร้อมปากกา ใช้หมดแล้วทิ้ง สวมแต่หัวเข็มเท่านั้น
หาใช่อุปกรณ์แบบนี้ไม่ อันตรายถึงขีดสุด มันคืออะไรก็ไม่รู้
ผู้บริโภคต้องมีสติ ผู้หลอกลวงก็ควรกลับใจ
ยาต้องสั่งใช้ในสถานพยาบาล มีการปรึกษา สอนการใช้ แนะนำผลดีผลเสีย
ซื้อใช้เองจะอันตรายครับ

05 ตุลาคม 2568

เรื่องเล่าจากคลินิก : เยลลี่นิทรา

 เรื่องเล่าจากคลินิก : เยลลี่นิทรา

หนึ่งในการรักษาประจำที่คลินิกคือการรับปรึกษา ผู้ป่วยจะนำเอกสารการรักษาปึกใหญ่พร้อมยาอีกหนึ่งชะลอมมาคุย และนี่ก็เป็นอีกหนึ่งเหตุการณ์
คืนหนึ่งท่ามกลางสายฝนโปรยปราย ลูกจ้างคลินิกกำลังเก็บของเตรียมปิดร้าน มีสุภาพสตรีมาจอดรถ และเดินมาถาม
“คุณหมอกลับหรือยังคะ”
ลูกจ้างคลินิกผู้ชราแต่หน้าหนุ่มตอบกลับไปว่า “ยังหรอกครับคุณ เชิญด้านในก่อนครับ” แล้วเชื้อเชิญสุภาพสตรีเข้ามาในคลินิก
สุภาพสตรีท่านนั้นเข้ามาบันทึกประวัติ วัดสัญญาณชีพและเข้าห้องตรวจโรค เมื่อเข้าไปก็ทำท่าตกใจเล็กน้อยที่เห็นลูกจ้างคลินิกคนนั้น นั่งอยู่ที่โต๊ะตรวจ
“เชิญนั่งก่อนครับ”
สุภาพสตรีเล่าให้ฟังว่าเธอเป็นโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ เข้ารับการรักษาเป็นประจำ อาการพอควบคุมได้ แต่มีความวิตกกังวล คิดมากกับโรคที่รบกวนชีวิตประจำวันจนนอนไม่หลับ คุณหมอที่รักษาโรคข้อได้ช่วยให้ยานอนหลับมาบรรเทาอาการแต่ทว่า
“มันไม่ได้หลับสนิทค่ะ มันทำให้เบลอ ๆ ทำงานทำการไม่ค่อยได้เลยหยุดกิน เราใช้ยาอื่นได้ไหมคะ” เธออธิบาย
ลูกจ้างหน้าหนุ่มพลิกซองยาที่เธอนำมา นอกจากยารักษาโรคข้อ มียา diazepam ยากลุ่ม benzodiazepines ที่เรามักใช้ช่วยนอนหลับ แต่ความจริงแล้วมันกดการทำงานของสมองในส่วนการตื่นรู้ เราจึงซึม เบลอ มากกว่าไปปรับวงจรการหลับ ถามว่าใช้ช่วยนอนได้ไหม ก็ได้บ้างแต่ผลข้างเคียงมากมาย
ลูกจ้างหน้าหนุ่มอธิบายกับเธอว่าอาการนอนไม่หลับของเธอน่าจะเป็นผลจากความเครียด อาการเศร้าของโรค ยารักษาโรคซึมเศร้าที่เธอมีอยู่ น่าจะเพียงพอและเมื่อรักษาโรคได้ดี มีความเข้าใจ ปรับชีวิตเพื่อรักษาอาการนอนไม่หลับก็จะดีขึ้น
ขณะที่เก็บซองยาลงถุง ลูกจ้างหน้าหนุ่มก็เหลือบไปเห็นขวดเยลลีกัมมี่ที่เคยเห็นจึงถามว่า “คุณใช้เยลลี่ช่วยนอนด้วยหรือครับ มันได้ผลหรือ”
สุภาพสตรีหยิบขวดแก้วสีชา ขนาดเท่าถ้วยบะหมี่กึ่งสำเร็จรูป ภายในมีเยลลีกัมมี่รูปหมีอยู่เต็มกระปุกและตอบว่า
“ใช่ค่ะ เห็นโฆษณาว่าช่วยนอนเลยสั่งมาใช้ มันใช้ได้ไหมคะคุณหมอ”
ลูกจ้างหน้าหนุ่มหยิบไปพิจารณาขวด ฉลากปิดหน้าขวด เลขจดทะเบียน (ซึ่งไม่มี) คำอธิบายองค์ประกอบ และวันหมดอายุ (ซึ่งไม่มีอีกเช่นกัน)
นับหนึ่งถึงสิบ กลั้นโมโหในใจว่าเจอผลิตภัณฑ์แบบนี้อีกแล้ว เมื่อความพุ่งพล่านในใจลดลง จึงเล่าอธิบายกับสุภาพสตรีท่านนั้นว่า
ขนมกัมมี่ประเภทนี้มีทั้งที่จดทะเบียนเป็นอาหารเสริมและผลิตถูกต้อง ไม่มียา ไม่มีสารอันตราย ก็น่าจะใช้ได้เพียงแต่อย่าไปคาดหวังผลนัก เพราะไม่ใช่ยา
แต่ก็มีอีกมากที่ผิดกฎหมาย ไม่ผ่านการรับรอง บางยี่ห้อมีการผสมยาเมลาโทนิน ซึ่งต้องจดทะเบียนเป็นยา แต่เล่นผสมมาโดยไม่บอกผู้บริโภคและไม่แจ้งขนาดด้วย
ในอเมริกามีการดำเนินการทางกฎหมายกับอีกหลายยี่ห้อเพราะผสมกัญชาและไม่แจ้งผู้บริโภค
“แล้วที่ดิฉันสั่งมา มันปลอดภัยไหมคะ”
“ไม่ปลอดภัยเลยครับ ไม่ระบุวันผลิต วันหมดอายุ ไม่มีส่วนผสม ที่ปรากฏนี้คือปริมาณวิตามินที่ร่างกายควรได้รับในแต่ละวัน เราก็ไม่รู้ว่ามีโทษไหม จะตีกับยารูมาตอยด์ของคุณไหม ทางที่ดีหลีกเลี่ยงดีกว่าครับ” ลูกจ้างหน้าหนุ่มอธิบาย
สุภาพสตรีท่านนั้นกลับไปพร้อมสีหน้าสดใส เพราะเข้าใจโรค เข้าใจแนวทางรักษา สามารถใช้อาวุธในมือคือยาที่มี ได้อย่างทรงประสิทธิภาพ ไม่จำเป็นต้องใช้อาวุธอื่นที่เราเองก็ไม่แน่ใจในตัวมัน ว่ามันจะช่วยเราหรือทำร้ายเรา
ทีมรักษาน่าจะปิดช่องว่างช่องโหว่ตรงนี้ได้ และหน่วยงานควบคุมน่าจะเข้มแข็งมากขึ้น ไม่อย่างนั้นจะเกิดปรากฏการณ์โดน “แทรกแซง” แบบนี้ได้อีกครับ

25 สิงหาคม 2568

ทำไมกินเหล้า (เครื่องดื่มแอลกอฮอล์) แล้วฉี่บ่อย

 ทำไมกินเหล้า (เครื่องดื่มแอลกอฮอล์) แล้วฉี่บ่อย

โอเค น้ำที่เข้าไปเยอะ ก็ฉี่บ่อยเป็นเรื่องธรรมดา แต่นั่นคือผลของน้ำ (free water) ยังมีผลของแอลกอฮอล์ด้วย
แอลกอฮอล์สามารถซึมเข้าไปออกฤทธิ์ที่สมองได้ง่ายมาก (ถึงเมาไง) แอลกอฮอล์ยังไปทำงานโดยตรงที่สมองส่วนไฮโปทาลามัส
ยับยั้งการหลั่งฮอร์โมน ADH โดยชะลอความไวสารสื่อประสาท ฮอร์โมนเอดีเอชทำหน้าที่ดูดเก็บน้ำที่ท่อไต ไม่ให้เสียน้ำจากไตมากเกินไป คราวนี้เมื่อเอดีเอชไม่ออกมา จึงไม่ดูดเก็บน้ำ ปัสสาวะก็ออกมามาก
แถมแอลกอฮอล์ยังไปลดความไวต่อการรับรู้ความเข้มข้นของเลือด (osmoreceptor center) ที่สมอง ทำให้ไม่มีสัญญาณบอกว่าต้องดูดเก็บน้ำ ก็ยิ่งทำให้เอดีเอชไม่ออกมา ฉี่เยอะไปอีก
วิธีแก้ไขอาการฉี่บ่อยจากการดื่มแอลกอฮอล์ คือ อย่าดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
สรุปว่า น้ำที่เยอะ ก็ขับเยอะ ฉี่บ่อย และแอลกอฮอล์ทำให้ฮอร์โมนดูดเก็บน้ำไม่ทำงาน (ไม่หลั่งจากสมอง) ก็ไม่ดูดเก็บน้ำ ฉี่ออกมาหมด
และฉี่ออกมาเยอะ ๆ ไม่ทำให้สร่างเมาเร็วขึ้นแต่อย่างใดครับ

06 สิงหาคม 2568

Acute Radiation Syndrome

 Acute Radiation Syndrome

น่าจะเป็นคำศัพท์ใหม่ที่ใช้อธิบายอาการอันเกิดจากได้รับกัมมันตภาพรังสีมากเกินไป จริง ๆ มีรายงานอาการมานานแล้วตั้งแต่เรินเก้นค้นพบรังสีเอ็กซ์ และอาการที่เกิดกับนักวิจัยค้นคว้าสารกัมมันตรังสีทั้งหลาย แต่ส่วนใหญ่เกิดเป็น chronic radiation syndrome เพราะไม่รู้ว่าเกิดจากอะไร กว่าจะรู้ก็นานแล้ว หรือเกิดมะเร็งจากการสัมผัสกัมมันตภาพรังสีอย่างยาวนาน
ภาวะบาดเจ็บจากรังสี หมายถึงการสัมผัสรังสีไม่ว่าจะทั้งตัวหรือเฉพาะส่วนเป็นปริมาณสูงในเวลาสั้น ๆ เช่น 1 Gy ต่อชั่วโมง ปริมาณรังสีและระยะเวลาที่สัมผัสจะเป็นตัวกำหนดความรุนแรง รวมทั้งชนิดของรังสีก็จะเป็นตัวบ่งบอกการทำลายเช่นรังสีแอลฟ่า รังสีเบต้า รังสีแกมม่า จะมีเป้าการทำลายที่ต่างกัน
ตัวอย่างเช่นถ้าโดนรังสี 1-5 Gy ประมาณ 1 ชั่วโมงก็จะเริ่มมีอาการแล้ว อาการที่พบบ่อยคือ คลื่นไส้อาเจียน และถ้าโดนรังสีปริมาณมากขึ้นหรือนานขึ้น อาการจะเพิ่มขึ้นตามระบบเช่น ตั้งแต่ 8-15 Gy จะมีอาการปวดศีรษะ การรับรู้ลดลง มีไข้สูง หรือถ้ามากกว่า 30 Gy อันนี้มีอาการชัก หมดสติ เสียชีวิตได้เลย
และยังตามมาด้วยอาการทางระบบโลหิตวิทยา ที่พบมากคือเม็ดเลือดขาวต่ำลง เพราะอายุเม็ดเลือดขาวนั้นสั้นมาก บอกถึงการทำลายเซลล์ในไขกระดูกได้ดี และเม็ดเลือดขาวที่ต่ำลงถือเป็นการพยากรณ์โรคที่แย่ของภาวะนี้ มักจะเกิดใน 7-10 วันต่อมา ตามมาด้วยเลือดออกตามอวัยวะต่าง ๆ ในพิพิธภัณฑ์ที่ฮิโรชิมา แสดงส่วนของอวัยวะที่ได้รับผลกระทบ ไม่ว่าจะเป็นจุดเลือดออกในคอ ลิ้น ผิวหนังที่ไหม้ดำ และขาดเลือด ส่วนของเนื้อสมองที่เต็มไปด้วยจุดเลือดออก ทั้งหมดนี้มาจากผู้เคราะห์ร้ายในช่วง 20 วันแรกหลังสัมผัสการระเบิด
ประมาณการณ์ว่ากว่าแสนคน ที่ป่วยเป็น acute radiation syndrome และเสียชีวิตในสัปดาห์แรก ตามตัวเลขที่ศึกษาหากเกิดภาวะที่สัมผัสมากกว่า 15 Gy แล้วไม่ได้รับการรักษาโอกาสเสียชีวิตจะสูงถึง 95% เลยทีเดียว สาเหตุการเสียชีวิตส่วนมากเกิดจากการติดเชื้อ เพราะเมื่อเข้าสู่สัปดาห์ที่สองเมื่อเม็ดเลือดขาวต่ำมาก จะเกิดการติดเชื้อรุนแรง พอมาผนวกกับการทำลายทางกายภาพของกัมมันตรังสี ความเสียหายเดิมจากความร้อนและแรงกระแทก การติดเชื้อจึงแทบจะคุมไม่ได้
และยังไม่นับสารพัดมะเร็งที่เกิดจากการกลายพันธุ์ของดีเอ็นเอและยีนที่รอสังหารต่อเนื่อง นับว่า atomic bomb เป็นอาวุธสังหารสมบูรณ์แบบเลยทีเดียวครับ
การระเบิดที่ฮิโรชิมาในรัศมี 1 กิโลเมตรแรกจะมีรังสีมาก 10-20 Gy เลยทีเดียว ดังนั้นผู้คนรอบพื้นที่สวนสันติภาพ ถ้ารอดจากแรงระเบิดและรังสีความร้อน ก็จะเสียชีวิตจากภาวะนี้ ส่วนการระเบิดที่เชอโนบิล แม้จะมีปริมาณสารกัมมันตรังสีเยอะมาก แต่ว่าผู้ที่สัมผัสมีการป้องกันพอสมควร
ความเสียหายมากมายที่สุดจึงเกิดที่ฮิโรชิมาและนางาซากินี่เอง ประมาณว่าผู้คนในเวลานั้นได้รับรังสีมากกว่า 50-60 Gy ในสองสามวันเลย การฉายแสงเพื่อรักษาจะใช้ 40-50 Gy ต่อคอร์สนะครับ ย้ำว่าต่อคอร์ส และจะค่อย ๆ เพิ่ม รวมทั้งเล็งเป้าที่ชัดเจน รังสีก็ถูกควบคุม พิษและความเสียหายจึงไม่เกิดมากนัก
ความรู้ความเข้าใจเรื่องบาดเจ็บจากรังสีทั้งระยะเฉียบพลันและเรื้อรัง มีที่มาส่วนใหญ่จากการศึกษาสิ่งที่เกิดหลังการระเบิดที่ฮิโรชิมา เนื่องจากพื้นที่ฮิโรชิมาเป็นพื้นที่ราบ ปริมาณการสัมผัสรังสีชัดเจน มีคนที่ได้รับผลกระทบพร้อมกันเป็นวงกว้าง ส่วนระเบิดแฟตแมนที่นางาซากิ แม้จะขนาดใหญ่กว่า แต่เนื่องจากภูมิประเทศของนางาซากิเป็นเขาและที่สูงสลับต่ำ การกระจายรังสีจึงไม่มาก อีกทั้งบ้านเรือนที่ฮิโรชิมาอยู่กันหนาแน่น โครงสร้างบ้านเป็นดินและกระดาษ ความเสียหายจึงเยอะกว่าที่นางาซากิ
อีกทั้งเวลาที่ทิ้งระเบิดคือ 08.15 ในวันธรรมดา ผู้คนและนักเรียนจึงเต็มท้องถนน มีคนที่อยู่ในบ้านและหลบภัยน้อยมาก โรงพยาบาลชิมะอันเป็นจุดใต้การระเบิด เหลือแต่ห้องใต้ดินครับ
“now I become death, the destroyer of worlds”

23 กรกฎาคม 2568

งู ที่ออกฤทธิ์ต่อระบบประสาท

 งู ที่ออกฤทธิ์ต่อระบบประสาท

ผมขอแยกประเภทเอง แบ่งเป็นสามแบบ
1.งูเห่าและงูจงอาง พิษของมันจะไปบล็อกการสื่อประสาทที่ตำแหน่ง post-synaptic คือเส้นประสาทสั่งการได้ แต่สารสื่อประสาทไปทำงานที่กล้ามเนื้อไม่ได้ พิษงูจงอางจะไปยับยั้งสารสื่อประสาทที่ pre-synaptic ได้เล็กน้อยอีกด้วย แม้พิษงูสองชนิดนี้มีกลไกการทำงานเหมือนกัน แต่ใช้เซรุ่มคนละชนิดในการแก้พิษ ต้องเลือกให้ถูกชนิดงู
ด้วยกลไกคล้ายโรค myasthenia gravis ทำให้สามารถใช้ยา choline esterase inhibitor คือ neostigmine และ pyridostigmine มาร่วมรักษาได้
2.งูสามเหลี่ยม พิษของมันจะไปหยุดการส่งสารสื่อประสาทที่ตำแหน่ง pre and post synaptic คือเส้นประสาทไม่สามารถส่งสัญญาณไปที่กล้ามเนื้อได้ กล้ามเนื้อก็ไม่ทำงาน งูสามเหลี่ยมใช้เซรุ่มของตัวเอง (งูสามเหลี่ยมจะมีลายที่ท้องด้วย ต่างจากทับสมิงคลาที่ท้องจะเนียน ไม่มีลาย)
3.งูทับสมิงคลา พิษของมันจะทำงานโดยกระตุ้นสารสื่อประสาทให้ออกมามาก ๆ แบบคุมไม่อยู่ จากตำแหน่ง pre-synaptic ทำให้กล้ามเนื้อถูกกระตุ้นจนแข็งเกร็ง จนท้ายสุดอ่อนล้าทำงานไม่ได้ แถมพิษงูทับสมิงคลายังสะสมนานกว่าจะหมด เซรุ่มก็แยกชนิดต่างหากเช่นกัน
เมื่อตัดสินใจที่จะให้การรักษาด้วยเซรุ่ม (เพราะไม่ต้องให้ทุกราย) ทางที่ดีที่สุดคือเลือกเซรุ่มให้ตรงชนิดงู ซึ่งส่วนมากทราบจากการชันสูตรซากงูที่นำมา
ถ้าไม่มีตรงชนิด แนะนำให้ประคับประคองแล้วส่งตัวผู้ป่วย หรือส่งยามาหาผู้ป่วย
เซรุ่มชนิดรวมพิษ polyvalent antivenom ชนิดพิษต่อระบบประสาท เราเพียงทราบว่าเป็นพิษต่อระบบประสาท เราเลือกให้ได้เช่นกัน แน่นอนว่าประสิทธิภาพคงไม่ดีเท่าเซรุ่มเดี่ยว และผลข้างเคียงจะมากกว่า เพราะมาจากโปรตีนหลากหลายชนิด แต่ถ้าจำเป็นคงต้องใช้
ในประเทศเรามีใช้สองแบบคือ แบบรวมพิษระบบประสาท กับ แบบรวมพิษระบบโลหิต ใครสนใจอ่านต่อ มีอ้างอิงคอมเม้นต์
อีกหนึ่งที่อยากยกเป็นคติสอนใจ คือคำกล่าว “ผู้ชายไม่เจ้าชู้ เหมือนงูไม่มีพิษ” ผมอยากบอกว่า งูพิษน่ะ ไปกัดใครเข้า ไม่เห็นตายดีสักตัว

14 มิถุนายน 2568

คำประกาศของสมาคมแพทย์โรคหัวใจอเมริกา เกี่ยวกับผลของแอลกอฮอล์ต่อโรคหัวใจและหลอดเลือด

 สำหรับผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์

คำประกาศของสมาคมแพทย์โรคหัวใจอเมริกา เกี่ยวกับผลของแอลกอฮอล์ต่อโรคหัวใจและหลอดเลือด ที่รวบรวมจากการศึกษาต่าง ๆ ผมสรุปได้สามข้อ
1. ข้อมูลเดิมที่เคยมีว่าการดื่มแอลกอฮอล์ปริมาณไม่มากคือ 1-2 ดื่มมาตรฐานต่อวัน จะช่วยลดโรคหัวใจนั้น...มีความน่าเชื่อถือไม่สูง เพราะทั้งหมดมาจากการศึกษาเฝ้าติดตามที่มีอคติและตัวรบกวนผลจำนวนมาก ควบคุมไม่ได้
อีกทั้งเกือบทั้งหมดเป็นการรายงานตัวเองไม่มีผลอื่นมายืนยันการรายงานตัวเองนั้น ที่ส่วนมากจะรายงานการดื่มต่ำกว่าความจริง และรายงานโรคไม่แม่นยำ
เมื่อคิดเกลี่ยตัวแปร พบว่า ไม่ได้ "ลด" โรคหัวใจอย่างที่อ้าง
2. ไม่มีปริมาณการดื่มที่ "ปลอดภัย" หรือไม่มีปริมาณการดื่ม "ไม่เกินนี้" ที่ปลอดภัย เพราะไม่มีตัวเลขที่ชัดเจนจากการศึกษา ข้อมูลคำแนะนำจึงปรับเป็น หากดื่มมาก (เกิน สองดื่มมาตรฐานต่อวัน) เพิ่มโรคแน่นอน หรือดื่มน้อยครั้งก็จริง แต่ว่าแต่ละครั้งก็เยอะ เพิ่มโรคเช่นกัน
ส่วนดื่มน้อยกว่าปริมาณดังกล่าว แม้จะอันตรายไม่เท่า แต่ไม่ปลอดภัย
3. การดื่มแอลกอฮอล์ส่งผลเสียต่อโรคหัวใจในทุกมิติ ไม่ว่า กล้ามเนื้อหัวใจล้มเหลว หลอดเลือดหัวใจตีบเฉียบพลัน หัวใจเต้นผิดจังหวะ อัตราการเสียชีวิตจากโรคหัวใจ ดังนั้นถ้าคุณมีโรคหัวใจและหลอดเลือดแล้ว ควรเลิกเหล้า หรือหากมีความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด ก็ไม่ควรดื่มเหล้ามาก ครั้นจะดื่มเล็กน้อย (เล็กน้อยจริง ๆ นะจ๊ะ) ก็ต้องรับความเสี่ยงที่จะเกิดได้ด้วย
ส่วนฉบับเต็ม ใครต้องการอ่าน ผมมีอ้างอิงไปเปิดหาได้ฟรี

27 มกราคม 2568

ใช้กัญชาในบ้าน เด็กก็ได้รับกัญชานะครับ

 ใช้กัญชาในบ้าน เด็กก็ได้รับกัญชานะครับ

มีการศึกษาลงใน JAMA Network Open ทำการเก็บข้อมูล ณ จุดเวลาหนึ่ง เพื่อดูว่าเด็กที่อาศัยในบ้านที่มีการสูบกัญชา จะเจอสารอนุพันธ์ของกัญชาหรือไม่
พบว่าเด็ก 275 รายในอเมริกา อายุประมาณ 3.5 ปี ในจำนวนนี้มีถึง 10.6% ที่พบว่ามีการ “สูบกัญชา” ในบ้าน
แต่มีเด็กถึง 27% ที่พบกัญชาในปัสสาวะ แสดงว่า ได้รับจากนอกบ้านด้วย
ถ้าไปคิดเด็กที่มีการสูบกัญชาในบ้าน จะพบสารกัญชาในปัสสาวะถึง 69%
เอาล่ะ ผมขอยกรายละเอียดมาเท่านี้ ใครสนใจไปอ่านเพิ่มฟรีได้ แต่แค่นี้ก็เพียงพอที่จะบอกแล้วว่า ควันกัญชามือสอง ก็ส่งถึงเด็กนะครับ ยิ่งสูบในบ้าน เด็กโดนกัญชาไปด้วยนะครับ
JAMA Netw Open. 2025;8(1):e2455963.

22 ธันวาคม 2567

เหล้าไม่เคยคลายหนาวใคร

 สวัสดีความหนาว และเหล้าไม่เคยคลายหนาวใคร

พอเข้าฤดูหนาว จะมีคำกล่าวกินเหล้าแก้หนาวเสมอ ซึ่งมันไม่จริง
เมื่อคุณดื่มเหล้าคุณอาจจะรู้สึกร้อนวูบวาบเหมือนจะอุ่นขึ้น แต่ไม่เลยครับ ความเป็นจริงคือ เหล้าอาจทำให้คุณแย่ลงได้หากคุณคิดว่าจะดื่มเหล้าเพื่อแก้หนาว เพราะว่า แอลกอฮอล์จะไปทำให้หลอดเลือดใต้ผิวหนังคุณขยาย (เลยดูหน้าแดง) เมื่อหลอดเลือดใต้ผิวหนังขยาย มันจะนำความร้อนออกนอกจากร่างกายมากขึ้น ไอ้ที่ว่าจะแก้หนาว ร่างกายจะเสียอุณหภูมิมากขึ้น
ไม่พอ..ปกติร่างกายเมื่อเสียความร้อนไปจากการที่หลอดเลือดขยาย อุณหภูมิกายจะลดลง ระบบป้องกันร่างกายจะสั่งการให้ผลิตความร้อน กลไกสำคัญคือการสั่นของกล้ามเนื้อเล็ก ๆ ที่รูขุมขนและใต้ผิวหนัง แต่พอเราดื่มเหล้า กลไกตอบสนองอันนี้จะถูกรบกวนและยับยั้ง ก็เลยผลิตความร้อนไม่ได้
ไม่พออีก … พอเวลาเมา การสั่งการของสมองจะทำแทบไม่ได้ เมื่อร่างกายหนาว สมองจะบอกว่า พ่อเอ๊ย ลุกไปหาที่อุ่น ๆ และใส่เสื้อผ้าหนา ๆ นะพ่อนะ แต่เหล้าทำให้การตอบสนองและการทำงานเพื่อปกป้องร่างกายทำไม่ได้ ก็จะยิ่งหนาวเข้าไปอีก เสริมจากสองข้อก่อน
ยังไม่พอ … ดื่มเหล้ามาก ๆ จะทำให้เมตาบอลิซึมของคาร์โบไฮเดรตบกพร่อง จนทำให้น้ำตาลในเลือดต่ำ ในเวลาที่ร่างกายหนาวและต้องการพลังงาน แต่ไม่สามารถสันดาปคาร์โบไฮเดรตได้ แถมหมดสติไปหาอะไรมากินไม่ได้ และยังเสียความร้อนออกไปอีก ยิ่งอันตรายเพิ่มเข้าไปอีก
สรุปว่าที่คิดว่ากินเหล้าแก้หนาว จะไม่แก้หนาว แต่จะแย่ลงเพราะความหนาวอีกด้วย ดังนั้นเลิกความคิดกินเหล้าแก้หนาวนะครับ และถ้าจะกินก็คำนึงถึงความปลอดภัยของตัวเองและคนรอบข้างด้วยนะครับ

27 พฤศจิกายน 2567

งูเขียวหางไหม้

 เมื่อเช้าเจองู เลยมาเล่าสู่กันฟัง

เมื่อเช้ามีงูเขียวหางไหม้ ตัวขนาดปานกลาง มาเกาะที่ทะเบียนรถจักรยานยนต์ รัดแน่นเชียว กว่าจะไล่ไปได้ ก็ใช้เวลาสักพัก เลยมาเล่าเรื่องงูเขียวหางไหม้ให้ฟัง
1.งูเขียวหางไหม้ มีพิษต่อระบบแข็งตัวเลือด นับว่าพิษอ่อน และการกัดทุกครั้งไม่จำเป็นต้องเกิดพิษ แต่มักจะบวมแดงจากการกัดและเอนไซม์สลายเนื้อเยื่อในน้ำลายงู
2.พิษงูเขียวหางไหม้ ทำหน้าที่คล้ายโปรตีน thrombin ในร่างกาย แล้วโปรตีนทรอมบิน ทำอะไร มันไปเปลี่ยนโปรตีน fibrinogen ที่ล่องลอยอยู่ ให้กลายเป็น fibrin เพื่อเอาไฟบรินไปเกาะที่รอยแผล เกิดเป็นลิ่มเลือดอุดรอยแผลและหยุดเลือด
3.แต่พิษงูเขียวหางไหม้ มันแค่คล้าย มันสามารถไปเร่งการเปลี่ยน fibrinogen ให้เกิดเป็น fibrin อย่างมากมาย ที่สำคัญคือเป็น fibrin ไม่สมประกอบด้วย เจ้าไฟบรินที่ได้มานี้มันจะไม่มี fibrinopeptide A ส่วนสำคัญที่จะไปเกาะร่างประสานเป็นลิ่มเลือด
4.ทำให้เมื่อเกิดพิษจากงูเขียวหางไหม้ จะมีการสลาย fibrinogen มากมายจนเกิด hypofribrinogenemia หรือ fibrinogen ต่ำมาก การตรวจวัดระดับ fibrinogen จึงเป็นการตรวจว่าเกิดพิษหรือไม่ มีความไวความจำเพาะสูงมาก ข้อเสียคือทำยาก ทำได้ไม่กี่ที่ในไทย
5.และที่มันเลือดออก ก็เพราะ fibrinogen ก็หมด แถม fibrin ที่ได้ก็ไม่เกาะกลุ่มกัน ไม่ทำงานเสียอีก วัตถุดิบก็หมด ผลิตภัณฑ์ที่ได้ก็เสีย จึงเกิดภาวะขาดการแข็งตัวเลือดอย่างรุนแรง เลือดจึงออกง่าย หรือออกเองได้เลย
6.การตรวจเลือดที่ดีมากคือ ระดับ fibrinogen มันทำยาก ก็มาถึงการตรวจต่อไปคือการตรวจ thrombin clotting time หรือ thrombin time ที่หากเวลาการแข็งตัวเลือดยาวนานจากการทดสอบนี้ แสดงว่ากระบวนการ fibrinolysis ผิดปกติ หนึ่งในนั้นคือการขาด fibrinogen ซึ่งตรงกับข้อ 4 แต่การตรวจ thrombin time ก็นานและทำได้ไม่ทุกที่
7.ก็มาถึงการตรวจที่นิยมทำ คือ 20 minutes whole blood clotting time เจาะเลือดตั้งทิ้งไว้ 20 นาที ถ้าเลือดไม่แข็ง จะสัมพันธ์กับระดับ fibrinogen ที่ต่ำโดยเฉพาะถ้า fibrinogen ต่ำกว่า 100 อันนี้มีความจำเพาะถึงเกือบ 100% จึงบอกได้ว่าถ้างูเขียวหางไหม้กัด แล้วทำการทดสอบนี้และผลบวกคือเลือดไม่จับตัว โอกาสเกิดพิษสูงมาก แนะนำใช้ยาต้านพิษได้
Tongpoo A, Niparuck P, Sriapha C, Wananukul W, Trakulsrichai S. Utility of Thrombin Time in Management of Patients with Green Pit Vipers Bite. SAGE Open Med. 2020 Oct 21;8:2050312120966468. doi: 10.1177/2050312120966468. PMID: 35154756; PMCID: PMC8826260.
8.แต่การให้ยาต้านพิษ คือ แอนติบอดี ที่จะไปจับกับโปรตีนพิษงู เพื่อทำให้พิษงูไม่ทำงาน แอนติบอดีนี้มาจากสิ่งมีชีวิตที่ไม่ใช่มนุษย์ จึงมีโอกาสเกิดปฏิกิริยาต่อต้านรุนแรง และรุนแรงกว่าพิษงูได้ การใช้จึงต้องอยู่ภายใต้การควบคุมและใช้เมิ่อถึงที่สุดแห่งความจำเป็นเท่านั้น **ไม่จำเป็นต้องได้เซรุ่มต้านพิษงูทุกราย**
9.ในกรณีเกิดพิษ + เลือดออก + ไม่มียาต้านพิษ มีการรวบรวมการศึกษาอยู่บ้าง ปริมาณน้อยและไม่ได้เป็นการทดลอง พบว่า การใช้สารแข็งตัวเลือด FFP, PCC ช่วยหยุดเลือดได้ แต่ไม่ได้ทำให้กระบวนการเกิดพิษมันหยุดลง ต้องรอพิษหมดจึงจะดีขึ้น แต่ส่วนมากการศึกษาทำในงูแมวเซานะครับ เพราะความรุนแรงมากกว่างูเขียวหางไหม้
10. อ่านมาถึงตรงนี้ ผมคิดว่าทุกคนคงมีคำถามเดียวกัน ที่อยากรู้ที่สุดคือ …ทะเบียนรถผมเลขอะไร…ใช่ไหมครับ

บทความที่ได้รับความนิยม