03 สิงหาคม 2561

การหล่อสายหลอดเลือดดำ ใช้อะไรดี

ฝากคุณพยาบาลทุกท่าน เกี่ยวกับการหล่อสายหลอดเลือดดำ ใช้อะไรดี heparin หรือ normal saline ใส่ก็ยาก เดี๋ยวตันขึ้นมาคุณหมอดุๆก็จะทำตาเขียวใส่ (อาทิ แอดมินเพจ infectious ง่ายนิดเดียว 555 ..อย่าไปบอกเขานะครับ) จะใช้เฮปาริน เลือดจะออกไหม ติดเชื้อรึเปล่า
มาลองฟังสรุปดีๆ จากบอสนะครับ
มีการศึกษาแบบ meta-analysis คือนำการศึกษาที่มีลักษณะคล้ายกันมาวิเคราะห์รวมเพื่อเพิ่มจำนวนกลุ่มตัวอย่างทำให้น้ำหนักของการศึกษามากขึ้น เกี่ยวกับการใช้เฮปารินหรือน้ำเกลือในการล็อกสายสวนหลอดเลือดดำ จากการรวบรวม 11 การศึกษา (RCTs) ที่เข้าเกณฑ์จำนวน 2,392 ราย
** การศึกษาแม้จะรูปแบบคล้ายกัน การกระจายตัวของข้อมูลไม่มาก แต่ว่าในการเก็บข้อมูลเรื่องเฮปารินนั้นมีความแปรปรวนมาก จากความเข้มข้นของเฮปารินที่ต่างกันมากในแต่ละการศึกษา**
พบว่า ในกลุ่มที่ใช้เฮปารินในการล็อกสาย มีการอุดตันน้อยกว่ากลุ่มใช้น้ำเกลือ 30% ระดับที่มีนัยสำคัญทางสถิติ ไม่ว่าจะเป็นการใส่สายฟอกเลือด การใส่สายเพื่อให้สารน้ำ การใส่สายเพื่อวัดค่าต่างๆ ไม่ได้แตกต่างกันนัก ผลออกมาไปทางเดียวกันคือ การใช้เฮปารินล็อกสายจะตันน้อยกว่า
และถ้ามาดูว่า ใช้สารใดล็อกสายจะใช้งานสายได้นานกว่า พบว่าการใช้เฮปารินล็อกสาย ทำให้สายยังคงสภาพใช้งานได้นานกว่าการใช้น้ำเกลือเล็กน้อย (ประมาณหนึ่งวัน) แต่ก็มีนัยสำคัญทางสถิติ
ผลการศึกษาสองอย่างนี้เป็นผลการศึกษาหลักที่สนใจ แม้ว่าจะมีนัยสำคัญทางสถิติแต่ก็ไม่ได้เป็นหลักฐานที่คุณภาพสูงและหนักแน่น เพราะยังมีความแปรปรวนเรื่อง ปริมาณเฮปารินที่ใช้นั่นเอง หากมาคำนวณว่า ต้องใช้เฮปารินกี่คนจึงจะเกิดประโยชน์ลดการอุดตันและเพิ่มความคงสภาพของสาย พบว่าต้องใช้เฮปารินหล่อสาย 42 คนจึงจะได้ประโยชน์หนึ่งคน ตรงนี้เอาไปคิดเรื่องความคุ้มค่าคุ้มทุนได้
ผลการศึกษารอง คือ การติดเชื้อจากสายสวนและอัตราการเสียชีวิต พบว่ากลุ่มเฮปารินพบน้อยกว่าแต่ว่าไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ ผลข้างเคียงเรื่องเลือดออกจากการใช้เฮปารินและเกล็ดเลือดต่ำจากการใช้เฮปาริน พบว่าต่างกันเล็กน้อยและไม่มีนัยสำคัญทางสถิติเช่นกัน
สรุปว่าผลการศึกษารองเรื่องความปลอดภัย ไม่ได้ต่างกันมากนัก
แม้งานวิจัยแต่ละอันจะยังมีคุณภาพไม่สมบูรณ์แบบนัก เมื่อนำมารวมกันและวิเคราะห์แบบเป็นระบบก็พบว่า การใช้เฮปารินหล่อสายยังมีประโยชน์สูงกว่าในแง่ป้องกันการอุดตัน โดยผลเสียไม่ได้แย่ไปกว่าการใช้น้ำเกลือ
เป็นหนึ่งในข้อมูลที่จะนำมาคิดประยุกต์ใช้ในทางปฏิบัติว่าจะออกนโยบายหรือมาตรการการหล่อสายสวนอย่างไร โดยต้องไปคิดรวมกับ ราคาเฮปาริน โอกาสจะเกิดข้อผิดพลาดจากการใช้ยา (เช่น ลืมดูดสารหล่อสายออกก่อนให้สารน้ำ คือ การใส่เฮปารินเข้าไปในร่างกายนั่นเอง) จำนวนคนไข้ที่ใช้สายสวนหลอดเลือดดำของแต่ละที่ นำมาคิดประกอบกันด้วยนะครับ
การศึกษานี้เป็นการต่อยอดจากการวิเคราะห์แบบเดียวกัน 6 การศึกษาของผู้วิจัยคนเดียวกันนี้เมื่อปี 2014 ก็ยังได้คำตอบคล้ายๆเดิม
สามารถไปติดตามอ่านวารสารฉบับเต็มได้ที่นี่ (เสียเงินนะครับ)
López-Briz E, Ruiz Garcia V, Cabello JB, Bort-Martí S, Carbonell Sanchis R, Burls A. Heparin versus 0.9% sodium chloride locking for prevention of occlusion in central venous catheters in adults. Cochrane Database of Systematic Reviews2018, Issue 7. Art. No.: CD008462. DOI: 10.1002/14651858.CD008462.pub3

รายงานการใช้ถุงยางซ้ำ

เห็นหัวข้อข่าวนี้ขึ้นมาในทวิตเตอร์ คิดว่าข่าวล่อให้เข้าไปอ่าน แล้วผมก็กดเข้าไปอ่าน (หลอกง่ายจริงๆหมอนี่) อ่านด้วยความหัวร้อน เฮ้ๆๆ มันมีเรื่องแบบนี้จริงๆหรือนี่ พอคลิกไปอ่านตามอ้างอิงที่เราให้มา เออจริงว่ะ มันคือข่าวจริง และอาจถึงขั้นเปลี่ยนแนวทางการแนะนำคนไข้ ...มันยิ่งใหญ่มาก ... คำแนะนำการสวมถุงยางอนามัยเวลามีเพศสัมพันธ์อาจต้องย้ำเพิ่ม..กรุณาอย่าใช้ซ้ำ
ข่าวจากเว็บไซต์ techtimes.com และ Bloomberg ลงในหน้าทวิต medpage today ว่าขอความกรุณาอย่าใช้ถุงยางซ้ำ ก็เลยตามไปอ่านทุกอ้างอิง เออ เชื่อได้แฮะ อย่ากระนั้นเลย มาเล่าให้บรรดาพ่อบ้านใจกล้าในเพจนี้ฟังดีกว่า
มีรายงานการใช้ถุงยางซ้ำ หลายแบบ ถุงเดิมคนใหม่ ถุงเดิมคนเดิม ถุงเดิมคนเดิมทางใหม่ ถุงเดิมคนใหม่ทางเดิม ส่วนใหญ่มีกระบวนการซะด้วย เอาไปล้างสบู่ครับ และผึ่งให้แห้ง ถุงยางนะจ๊ะไม่ใช่ถุงเท้า แหม..ทำไปได้
ตรงนี้ต้องขอบอกก่อนนะครับว่าถึงจะนำไปล้างอย่างไร ก็ไม่สามารถกำจัดเชื้อได้หมดแน่ๆ อีกอย่างพอล้าง ตาก ไม่รู้มีใครไปอบฆ่าเชื้อไหม สมบัติของยางจะเปลี่ยนไป อาจฉีกขาด หลุด (หลุดนี่ ไม่รู้ถุงมันเสื่อมหรือของมันเล็ก) อันตรายกว่าเดิมอีก แถมเวลาจะใส่ใหม่ หากใช้สารหล่อลื่นผิดประเภท ถุงแตกอีกนะ
ร้ายไปอีก บางคนถุงเดิม แต่คนใหม่ ไม่รู้ใหม่ขณะนั้นหรือรอให้ใหม่อีกสักพัก อันนี้ก็ไม่ต่างจากไม่ใส่เลยนะเนี่ย
สาเหตุ .. ทำไมต้องใช้ซ้ำ .. ถึงแม้แอดจะรักษ์โลก และแอดไม่รักโรคนะครับ อย่ามาฟอร์มรักโลกไม่ใส่ถุง หรือมารีไซเคิลกันเถอะ ถุงยางนะ ใช้ครั้งเดียว หรือ ย้ำให้หนักแน่น ใช้หนึ่งถุงต่อหนึ่งคนต่อหนึ่งครั้งต่อหนึ่งช่อง ผิดจากนี้ เปลี่ยนใหม่สถานเดียว
คนที่ใช้ซ้ำเขามีเหตุผลด้วยนะ
1. มันแพง บลูมเบิร์กรายงาน เมื่อสองปีก่อนว่าราคาถุงยางในเวเนซูเอล่า พุ่งทะยานไปที่ 755 ดอลล่าร์สหรัฐต่อหนึ่งกล่อง เอ้าผมใจดีคิดอัตราแลกเปลี่ยนขณะเงินบาทแข็งค่าให้ 30 บาทแล้วกัน นั่นคือ 22,650 บาท !! หรืออันละ 7,550 บาท (ถุงยางหนึ่งกล่องมีสามอันนะครับ .. ใครไม่รู้ยกมือ) "จะงกก็คงอด จะสดก็คงเสี่ยง" แต่นี่ไปวัดค่ากับเวเนที่เงินเฟ้อสุดขั้วได้ไง อีกเก้าสิบเปอร์เซนต์ในโลกมันกล่องละไม่ถึงร้อย (ฟังเขามา..นะ) มันไม่ใช่เหตุผล
2. ถุงหมด หมดนี่คือหมดสต๊อก หืมมม มันถี่ขนาดนั้นเลยเรอะ และมีรายงานจากนิวซีแลนด์บอกว่า ..มันหาไซส์ใหญ่แบบนี้ยากนะเพ่ เลยต้องใช้ซ้ำ ของผมมันก็นะ ธรรมดาโลกไม่จำ.. อย่าเพิ่งเก็บกระเป๋าไปนิวซีแลนด์นะสาวๆ มันไม่ใช่เหตุผลที่ดีอีกนั่นแหละ
บางคนบอก มันไกล หาซื้อยาก ... งั้นก็ซื้อเก็บไว้ซีครับ จะติดในกระท่อมกลางฝนสามวัน คาดเดาไว้เลย ห้ากล่อง เผื่อเหลือ ไม่ต้องเผื่อขาดเชื่อผม หมดห้ากล่องก็ขาดใจตายพอดี
เหตุผลข้อสองนี้ ดีขึ้นแต่ไม่ดีพอ สำหรับไทยภาครัฐเขาจัดให้ทั่วถึงดี หรือหาซื้อได้สะดวกมาก (อันนี้ก็ฟังเขามา...นะ)
3. อาย..ที่จะไปซื้ออีก ตอนซื้อครั้งแรกก็กระมิดกระเมี้ยนพอควรแล้ว จะให้ไปซื้อใหม่อีกหรือ คิดใหม่เลย อายตอนนี้หรือจะไปเศร้าตอนกินยาต้านไวรัส หรือไปลุ้นตอนตรวจตั้งครรภ์ เดี๋ยวนี้มันยุคห้าจี (ห้ามผวน) ขี่จรวดกันแล้ว (ห้ามคิดลึก) ตู้หยอดเหรียญ ร้านยา ร้านสะดวกซื้อ ... คนเข้าคิวซื้อ เรื่องธรรมดา บางที่ซื้อเสร็จพนักงานหันมาถามอีก "หนมจีบ ซาเปาเพิ่มไหมพี่ สามกล่องมันจะเพลียนะ" (เหมือนเดิม..ฟังเขามา)
ดังนั้น ลูกผู้หญิงลูกผู้ชายยุคนี้ ต้องกล้าในสิ่งที่ถูก คือ..ต้องพร้อมก่อนนะถึงจะมี ไม่ใช่อ่านเสร็จ บึ๊ดจ้ำบึ๊ดเลย และเมื่อพร้อมและจะมี ก็หาวิธีมีอย่างสบายใจ...
ดังนั้น อายไม่ใช่ข้ออ้าง
4. ไม่รู้จริงๆ ว่าห้ามใช้ซ้ำ ..แหมนะ คนไม่รู้ก็ไม่รู้ ว่าเขาไม่ได้.. ไม่ใช่เฟร้ย !!! กรุณาไปอ่านที่กล่อง ที่เอกสารกำกับในกล่อง ที่ซอง มีเขียนไว้หมด (อันนี้เขาเล่าให้ฟัง) ว่าใช้แล้วทิ้ง
จะเอามาล้างขัดตากแห้งอะไรก็ตาม ไม่ด้ายยย ไม่ๆๆ ห้ามอ้างเด็ดขาด
สรุป ใส่ถุงยางใส่ครั้งเดียวปลด ใส่สดสดใส่ครั้งเดียวเอดส์

02 สิงหาคม 2561

ก้อนไทรอยด์ ที่กดเบียดท่อลมใหญ่

ก้อนไทรอยด์ ที่กดเบียดท่อลมใหญ่ (trachea) นำรูปมาให้ดูเฉยๆ รูปก้อนที่คอกดเบียดท่อลม
ปกติท่อลมใหญ่ trachea ของคนเราขนาดใหญ่กว่านิ้วหัวแม่มือเล็กน้อย มีกระดูกอ่อนรูปตัว C หุ้มรอบเพื่อไม่ให้ท่อตีบแคบลง ตามหลักการของอากาศพลศาสตร์ของความเร็วและแรงดัน...เอ่อ..ช่างมันเถอะ เอาเป็นว่าจุดที่หลอดลมใหญ่ตรงนี้มีโอกาสที่ท่อลมจะตีบแคบลงเวลาลมหายใจผ่าน ธรรมชาติจึงสร้างกระดูกอ่อนมาค้ำไว้
ท่อลมยาวจากกล่องเสียงคอหอยยาวมาถึงกระดูกสันอกและแยกออกซ้ายขวา เข้าปอดซ้ายและขวา เวลาเราใส่ท่อช่วยหายใจเราก็ใส่มาที่ตรงนี้แหละครับ
โครงสร้างบริเวณนี้ค่อนข้างแข็งแรง อวัยวะต่างๆไม่สามารถมากีดขวางกดเบียดทางเดินลมได้ และมีกลไกป้องกันการสำลักและอุดกั้นอย่างดี ...ในภาวะปรกตินะครับ ในภาวะที่ประสาทควบคุมการกลืนผิดปกติเช่นอัมพาต มะเร็งกล่องเสียง การกลืนผิดปกติสิ่งที่ตามมาคือการสูดสำลักลงปอดนั่นเอง
จากภาพเราจะเห็นก้อนขนาดใหญ่เบียดท่อลมเอียงไปทางซ้ายของร่างกาย และเส้นผ่านศูนย์กลางแคบลง ก้อนที่เบียดมาคือก้อนไทรอยด์ขนาดใหญ่นั่นเอง คนไข้รายนี้มองจากภายนอกก้อนไม่โตมาก แต่มีอาการหายใจลำบากในบางท่า เมื่อทำการถ่ายภาพเอกซเรย์จึงพบว่า ก้อนมันใหญ่มาทางด้านในที่มองไม่เห็น
ผมได้แนบภาพเอ็กซเรย์ปกติมาด้วยและแนบภาพกายวิภาคของท่อลมที่คอมาให้ดู
ปกติต่อมไทรอยด์จะไม่โตและวางอยู่ตรงกลางท่อลมคอ แนบชิดกันเลย เป็นกลีบซ้ายและขวาโอบรอบท่อลม เชื่อมกันตรงส่วนกลางที่เรียกว่า isthmus
ในกรณีที่ก้อนไทรอยด์โตมาก ข้อบ่งชี้ในการผ่าตัดอันหนึ่งคือไปขวางกั้นทางเดินหายใจ หรือ เกิดความไม่มั่นคงในระบบทางเดินหายใจแบบนี้ครับ ตอนนี้ไม่อุดแต่ใครจะรู้ว่าขณะสะบะละเห้กันอาจจะเอียงไปอุดจนแย่ก็ได้ครับ
เห็นแบบนี้ต้องประเมินว่าก้อนคืออะไร อันตรายไหม ในขณะเดียวกันอีกประการที่ต้องระวังคือ ทางเดินหายใจจะปลอดภัยหรือเปล่าด้วยครับ

01 สิงหาคม 2561

Andexxa

ในที่สุดยา Andexxa ยาต้านฤทธิ์ยากันเลือดแข็งกลุ่ม Factor Xa inhibitor ก็ได้รับการอนุมัติและออกสู่ตลาด สำหรับแก้ฤทธิ์ยา Apixaban และ Rivaroxaban ในกรณีเลือดออกมากหรือต้องการผ่าตัดด่วน
ว่าใช้ได้ดี แก้ไขเลือดออกได้ดี ไม่มีเลือดออกตอนผ่า ไม่มีผลเสียจากเลือดแข็งตัวเกิน
ยา vial ละ 100 มิลลิกรัม มีสองสูตรการใช้คือขนาดสูงและขนาดต่ำ
ยาขนาดสูงคือ 800 มิลลิกรัม เข้าหลอดเลือดดำและหยดต่อ 8 มิลลิกรัมต่อนาที เป็นเวลา 120 นาที
ยาขนาดต่ำก็ 400 มิลลิกรัม ตามด้วย 4 มิลลิกรัมต่อนาที 120 นาทีเหมือนกัน
หากใช้ rivaroxaban ไม่เกิน 10 มิลลิกรัม หรือ apixaban ไม่เกิน 5 มิลลิกรัม ให้ยาในขนาดต่ำ
แต่หากใช้ rivaroxaban หรือ apixaban ในขนาดสูงกว่านี้ ให้มาดูเวลาที่กินยาครั้งสุดท้าย ถ้าเกิน 8 ชั่วโมงให้ยาขนาดต่ำ ภายใน 8 ชั่วโมงให้ยาขนาดสูง
หากจำเวลาไม่ได้ ให้ยาขนาดสูง
ค่ายาในการรักษาในขนาดสูงคือ 49,500 ดอลล่าร์ต่อครั้ง หรือ 1,633,500 บาทต่อครั้ง
... ล้านหก... ซื้อรถผมได้สามคัน
ผมนำการศึกษา ANNEXA-4 ที่เคยมาทำ journal club มาประกอบเรื่องนี้ เพราะนี่เป็น clinical trial สำคัญที่ทำให้ยาได้รับอนุมัติ

การติดเชื้อไข้หวัดใหญ่

มาอธิบายเพิ่มเติมนิดนึง จากละคร "เมีย 2018" อีกแล้ว
ฉากที่บุตรสาวของอรุณาต้องสงสัยว่าจะติดเชื้อไข้หวัดใหญ่จากบอส และหมอเตือนอรุณาให้ระวังติดเชื้อ อรุณาบอกว่าไม่น่าห่วงเพราะตัวเองฉีดวัคซีนแล้ว และหมอบอกว่าตรวจพบเชื้อไข้หวัดจากการตรวจเลือด หลังจากนั้นก็มีการฉีดยารักษาบุตรสาวของอรุณา
1. การติดเชื้อไข้หวัดใหญ่ ก็ติดจากสารคัดหลั่งใกล้ชิดแบบนั้นได้ หรือจากการไอจาม ดังนั้น การใช้หน้ากากอนามัย อย่าไอจามรดกัน และล้างมือบ่อยๆสำคัญมาก โดยเฉพาะฤดูระบาด
2. การฉีดวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ประจำปี แนะนำสำหรับทุกคนในประเทศ โดยเฉพาะกลุ่มเสี่ยง แต่ไม่ได้หมายความว่าฉีดวัคซีนแล้วจะปลอดภัย 100% แค่บอกว่าโอกาสการติดเชื้อลดลงและหากติดเชื้อไม่รุนแรงเท่าคนที่ไม่ฉีด การป้องกันตามข้อหนึ่งยังต้องทำเสมอ
3. การวินิจฉัยโรคไข้หวัดใหญ่ อาศัยประวัติไข้เฉียบพลัน มีอาการทางระบบทางเดินหายใจ มีประวัติสัมผัสโรค อยู่ในฤดูระบาด จะสนับสนุนการวินิจฉัยได้ดี แม้ว่าอาการแบบอื่นๆ อีกแต่อาการที่กล่าวมาคือช่วยสนับสนุนโรคได้ดี การตรวจเอ็กซเรย์ปอดพอช่วยเพิ่มข้อมูลได้
การวินิจฉัยหลักและเป็นที่นิยมในปัจจุบันคือการ swab หรือใช้อุปกรณ์ไปกวาดเก็บเนื้อเยื่อหลังจมูกมาตรวจหาตัวเชื้อ ไม่ว่าจะเป็นแอนติเจน หรือตรวจหาสารพันธุกรรมเลย
การตรวจเลือดหาแอนติบอดี สามารถทำได้แต่ไม่แพร่หลาย เพราะต้องใช้เวลาเป็นสัปดาห์กว่าที่ระดับภูมิคุ้มกันแอนติบอดีจะตรวจพบและช่วยวินิจฉัย
4. ผู้ป่วยคือบุคคลสำคัญที่สุดที่จะต้องใส่หน้ากากอนามัย
5. ยาที่ใช้รักษาในกรณีคิดว่าเป็นไข้หวัดใหญ่ influenza หวังผลหลักคือลดระยะเวลาและความรุนแรง บางคนที่อาการไม่รุนแรงและภูมิคุ้มกันดี ก็ไม่จำเป็นต้องใช้ก็ได้
6. ยาหลักที่ใช้รักษาคือยาใช้ทางปาก oseltamivir และ zanamivir ใช้ยาประมาณ 5 วัน ส่วนยาให้ทางหลอดเลือดดำ peramivir ก็มีที่ใช้แต่เป็นกรณีหยดเข้าหลอดเลือดครับ
7. ในขณะป่วยด้วยโรคไข้หวัดใหญ่ ก็ไม่ควรฉีดวัคซีนขณะนั้น ควรเว้นระยะไปก่อน นานแค่ไหนขึ้นกับแต่ละคนให้ปรึกษาแพทย์ และการฉีดวัคซีนต้องฉีดทุกปี เพราะเชื้อมันเปลี่ยนทุกปี
8. เมื่อรู้ว่าป่วยควรหยุดให้อาการดีก่อน อย่าไปแพร่เชื้อ หรือจำเป็นก็ต้องป้องกันเต็มที่
ด้วยความปรารถนาดีจาก บอส วศิน ...หลัว 2018

บทความที่ได้รับความนิยม