ปาท่องโก๋
หลังจากวิ่งออกกำลังช่วงเช้า อาหารเช้าที่ผมกินเสมอคือ ซีเรียลหนึ่งถ้วยใส่นมจืด ไข่ต้มหนึ่งฟอง และกล้วยหนึ่งลูก สำหรับผมมันกำลังดีและเพียงพอ
และถ้าใครชื่นชอบปาท่องโก๋ ก็อย่ากินมากนักนะครับ มันคือแป้งเอามาทอด ทั้งแป้งทั้งทอด และต้องระวังน้ำมันที่ทอดซ้ำหลายครั้งด้วย
โอเค ... หลายคนจุ่มนม ราดนมข้น จะอร่อยมากครับ เช่นกัน หวานมากและน้ำตาลสูงด้วย
ใครที่คุมน้ำหนัก ใครที่มีโรคเบาหวาน โรคหลอดเลือด ใครที่สูงวัย ต้องระวังการกินให้ดีครับ
ปาท่องโก๋มีคู่สอง
ส่วนแฟนเพจหน้าหมองหมอง..คู่อยู่ไหน
สรุปสิ่งที่ควรรู้ง่าย ๆ เรื่องการป้องกันและรักษาโรคลิ่มเลือดดำอุดตันจากมะเร็ง
การรักษาโรคลิ่มเลือดดำอุดตัน จะแยกว่าเกี่ยวข้องกับมะเร็งหรือไม่เสมอ เพราะหากเกิดจากมะเร็งจะมีกลไกการเกิดที่ซับซ้อนกว่าและแนวทางการรักษาที่แตกต่างออกไป รวมทั้งโอกาสการเกิดเลือดออกที่มากกว่าโรคลิ่มเลือดดำอุดตันแบบที่ไม่ได้เกิดจากมะเร็งอีกด้วย เดิมทีการรักษาและป้องกันจะใช้ยาฉีด low molecular weight heparin ที่แพร่หลายในบ้านเราคือ enoxaparin, dalteparin และ tinzaparin และระยะเวลาในการรักษาไม่ชัดเจน แต่แนวทางอันนี้สรุปได้ดีและตอบโจทย์เรื่องของการใช้ยากินที่สะดวกกว่ายาฉีดอีกด้วย
➡️สำหรับการรักษา⬅️
1.ใช้เวลาในการรักษาอย่างน้อย 6 เดือน หากจะรักษายาวนานกว่านี้ให้ประเมินผลได้ผลเสียและคุยกับคนไข้เป็นกรณีไป
2.ยาที่แนะนำคือยาฉีด LMWH ที่ใช้ได้ตลอดหกเดือนเลย ส่วนยาฉีด heparin และ fondaparinux ใช้ในกรณีที่ไม่สามารถใช้ LMWH ได้
3.ยาต้านการแข็งตัวของเลือดกลุ่มใหม่ (DOACs) สามารถใช้ได้เช่นกันหากการทำงานของไตยังดี (CrCl มากกว่า 30) ไม่มีปฏิกิริยาระหว่างยา และต้องระวังการใช้ยากลุ่มนี้ในโรคมะเร็งระบบทางเดินอาหารเพราะมีโอกาสเกิดเลือดออกในทางเดินอาหารได้มากกว่า LMWH โดยใช้ rivaroxaban หรือ apixaban ได้เลยตั้งแต่ต้น ส่วน edoxaban ต้องให้ยา LMWH ไปก่อนอย่างน้อย 5 วัน โดยขนาดยาในช่วงสิบวันแรกกับที่เหลือจนครบหกเดือนจะต่างกันเล็กน้อย อย่าลืมไปเปิดดูขนาดยา
4.ข้อมูลของยา warfarin นั้นเลือดออกมากกว่ายากลุ่มอื่น และประสิทธิภาพในการรักษาก็น้อยกว่าด้วย ดังนั้นถ้าไม่มีข้อจำกัดอย่างถึงที่สุดก็ยังไม่ควรเริ่มยากลุ่มนี้
5.ตัวกรองหลอดเลือดดำ (IVC filter) ใช้เมื่อให้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดไม่ได้เท่านั้น
➡️สำหรับการป้องกัน⬅️ (ใช้ขนาดยาต่ำกว่าขนาดรักษา) ไม่มีข้อแนะนำการใช้ IVC filter
1.ในผู้ป่วยที่เข้ารับการผ่าตัด แนะนำใช้ LMWH เริ่มตั้งแต่ก่อนผ่าตัดไปจนถึง 10 วันหลังผ่าตัด ส่วนจะให้ต่อไปถึง 4 สัปดาห์นั้นขึ้นกับผู้ป่วยเป็นรายไป เน้นที่เลี่ยงการเกิดโรคสูงและโอกาสเลือดออกต่ำ โดยเฉพาะการผ่าตัดช่องท้องและเชิงกราน
2.ในผู้ป่วยที่ไม่ได้ผ่าตัดและอยู่โรงพยาบาลรักษาตัว แนะนำให้ LMWH หรือ fondaparinux ในช่วงนอนโรงพยาบาล
3.การป้องกันลิ่มเลือดให้ใช้ยาเป็นหลัก สามารถใช้อุปกรณ์เชิงกลเสริมได้ แต่ไม่ใช่การป้องกันหลัก
4.ผู้ป่วยมะเร็งตับอ่อนที่อาการไม่รุนแรงและรักษาแบบไปกลับ พิจารณาให้ยาต้านการแข็งตัวเลือดได้ทั้งยากินและยาฉีด (ให้หรือไม่ขึ้นกับการปรึกษาร่วมกัน)
5.ผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับยาต้านมะเร็ง อาการคงที่ รักษาแบบไปกลับ มีความเสี่ยงการเกิดลิ่มเลือดอุดตัน โอกาสเลือดออกต่ำ ครบเกณฑ์เหล่านี้ถึงพิจารณาให้ยา DOACs เพื่อป้องกันลิ่มเลือดได้ (ให้หรือไม่ขึ้นกับการปรึกษาร่วมกัน)
6.ผู้ป่วยโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวมัยอีโลมา ที่ได้รับยารักษามะเร็ง พิจารณาให้ยาป้องกันลิ่มเลือดอุดตันได้ทั้งยากินและยาฉีด
➡️ในกรณีรักษาแล้วและเกิดลิ่มเลือดซ้ำ⬅️
1.ใช้ยากินเปลี่ยนเป็นยาฉีด
2.ใช้ยาฉีด “อาจจะลอง” เปลี่ยนเป็นยากิน
3.ใช้ยาฉีด LMWH เพิ่มขนาดขึ้น 20-25%
🚩🚩ใครสนใจไปอ่านเพิ่มเติมได้ สั้น ๆ และฟรี🚩🚩
Cerebral T wave
วันก่อนอ่านเรื่องราวในทวิตเตอร์ เจอเรื่องนี้น่าสนใจ พอกลับไปค้นก็ไม่เจอแล้ว เลยมาสรุปให้ฟังแบบภาษาง่าย ๆ และผมนำภาพคลื่นไฟฟ้าหัวใจมาจากแหล่งอื่นที่ไม่ใช่จากต้นข่าวนะครับ (รูปในคอมเม้นท์ ลืมใส่ตอนทำโพสต์ 😅)
สรุปว่าผู้ป่วยชายในไอซียูที่มีอาการสับสนวุ่นวาย เกิดคลื่นไฟฟ้าหัวใจดังรูป เด่น ๆ คือ T wave ที่ปักหัวลงดินในทุก ๆ ภาพ (lead) ในลักษณะคล้าย ๆ กัน สมมาตรกัน ประวัติผู้ป่วยดื่มเหล้ามาอย่างยาวนาน ดื่มหนักด้วย ในทวิตเตอร์เขาถามว่า คลื่นไฟฟ้าหัวใจนี้เกิดจากผู้ป่วยขาดวิตามินอะไร
นอกจาก กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดที่ทำให้มี inverted T แบบนี้แล้ว ยังมีอีกหนึ่งภาวะที่ทำให้เกิดคลื่นไฟฟ้าหัวใจแบบนี้คือ Cerebral T wave และจะเกิดร่วมกับ QT prolongation เกิดจากรอยโรคในสมองเช่น ความดันในกะโหลกสูง เลือดออกในสมอง แน่นอนจะแยกจากโรคหัวใจก็อาศัยอาการและการตรวจร่างกายนั่นเอง
ในโจทย์ปัญหารายนี้ ผู้ป่วยที่ดื่มเหล้ามายาวนาน จะเกิดโรคในสมองได้มากมายเลยนะครับ ไม่ว่าสมองเสื่อม เลือดออกในสมอง ลมชัก แต่ถ้าเรามาดูโจทย์ว่าขาดวิตามินอะไร คำตอบคือ วิตามิน B1 (thiamine insufficiency)
กลไกการเกิดโรคมันยุ่งยากครับ ใครสนใจไปหาอ่านได้ใน Harrison เอาว่าสรุปว่าการดื่มเหล้านาน ๆ ทำให้การเมตาบอลิซึมและดูดซึมวิตามินบีหนึ่งบกพร่อง และบกพร่องยาวนานจนเมื่อร่างกายต้องการเร็ว ๆ ด่วน ๆ จะจัดไม่ทัน เกิดความผิดปกติในระบบหัวใจและระบบประสาท หรือที่เราคุ้นเคยกันคือ ดื่มเหล้ามานาน ๆ แล้วมาอีอาร์เพราะดื่มเหล้ามซึม สับสน น้ำตาลต่ำ อย่าลืมฉีดวิตามิน B1 ก่อนให้กลูโคส เพราะวิตามินบีหนึ่งสำคัญมากในการนำกลูโคสไปใช้งาน
และเราเรียกการเปลี่ยนแปลงทางสมองอันเกิดจากการขาดวิตามินบีหนึ่ง (ส่วนมากก็เกิดจากดื่มเหล้าหนักยาวนาน) ว่า Wernicke Encephalopathy อันมีลักษณะสำคัญสามอย่างคือ เพ้อสับสน+การเคลื่อนที่ลูกตาบกพร่อง+เซ ทรงตัวไม่อยู่ และมีสมมุติฐานว่าตำแหน่งการเกิดโรคอยู่ใกล้สมองส่วนไฮโปทาลามัสมจึงเกิดความผิดปกติในการทำงานของ hypothalamus ความผิดปกตินั้นคือ การสั่งงานของระบบประสาทอัตโนมัติซิมพาเธติกมากเกินปกติ เกิด Cerebral T wave แบบนี้ได้
วิธีแก้ไขก็ต้องให้วิตามิน B1 ทางหลอดเลือดดำในขนาดสูงต่อเนื่องกันครับ
น่าสนใจดีเผื่อได้เจอได้ใช้กัน บ้านเราก็ดื่มเหล้าเยอะเหมือนกันนะครับ ดื่มมากแค่ไหน ก็ดื่มจน 'คาบ้านนัดแรก' นั่นแหละครับ
Tecovirimat ยารักษาฝีดาษลิง ?
ฝีดาษลิงเป็นไวรัสตระกูลเดียวกับฝีดาษคน (orthopoxviridae) เราคิดว่าน่าจะเอายา tecovirimat มาใช้ในการระบาดของฝีดาษลิงได้ แต่ต้องบอกว่า ยังไกลห่างจากมาตรฐานการรับรองใช้ยาในปัจจุบัน ทำไมน่ะหรือ ก็ต้องย้อนกลับไปที่ฝีดาษคนก่อน
ฝีดาษ เป็นโรคที่อาการในคนกับในสัตว์จะต่างกัน แต่ก็พอกล้อมแกล้มคิดแนวทางเดียวกันได้ เอ็ดเวิร์ด เจนเนอร์ก็เริ่มใช้ฝีดาษวัวมาป้องกันโรคฝีดาษคน ก่อนที่จะมาพัฒนาเป็นวัคซีนฝีดาษคนที่แท้จริง ฉีดกันแพร่หลายมาก ฉีดกันจนเกิด herd immunity ฉีดกันจนโรคไข้ฝีดาษคนสูญสลายหายไปจากโลกนี้
ซวยล่ะสิ … แล้วจะพัฒนายายังไง
สำหรับโรคที่หายากมาก ๆ หรือนานทีหลายสิบปีหน เราอาจยอมรับงานวิจัยยาที่เรียกว่า animal model คือมีแต่ผลการศึกษาประสิทธิภาพในสัตว์ทดลองที่เป็นโรคเท่านั้น ไม่ได้มีผลการศึกษาประสิทธิภาพในคนเลย แต่ก็นะ…จะไปหากลุ่มทดลองอย่างไร เมื่อโรคมันน้อยมากและเกิดไม่บ่อย แหม ฟังแล้วไม่น่าใช้เลย แต่อย่าเพิ่งเอามันทิ้ง อย่างน้อยผลการศึกษาเรื่องความปลอดภัยก็ทำในอาสาสมัครที่แข็งแรงดี ซึ่งไม่ได้มีการเปรียบเทียบกับคนที่เป็นโรค ว่าให้ยาไปแล้วปลอดภัยต่างกันไหม
ยาอื่น ๆ พอจากสัตว์ทดลอง ก็ต้องมาอาสาสมัครปกติ มาหาขนาดยาในอาสาสมัครเป็นโรค มาเปรียบเทียบการใช้จริงในคน ถึงผ่านการรับรองได้
นอกจากการพัฒนายาทำได้ยากมากแล้ว ถามคนทำยาขายก็ไม่คุ้มที่จะลงทุน เพราะโรคมันหายไปแล้ว คุณจะลงทุนเปิดร้านตัดเสื้อมนุษย์นีแอนเดอทัลไหมล่ะ ..ก็คงไม่ แบบนี้ยารักษาฝีดาษคนก็ไม่น่าเกิดมาได้ tecovirimat ก็เกิดจากขั้นตอนแบบนี้ จากสัตว์ทดลอง แถมขนาดยาที่เหมาะสมก็เทียบขนาดจากสัตว์ทดลองเอามาใช้ในคน ไม่ได้เกิดจากการวิจัยยาตามปรกติ
แต่ tecovirimat มันรักษาฝีดาษคนนะ จะเอามารักษาฝีดาษลิงได้ฤาท่าน
มีการศึกษาว่าสัตว์ทดลองที่ติดฝีดาษลิง ได้ยา tecovirimat แล้วดีขึ้น แถมการศึกษาความปลอดภัยก็ไม่ได้มาจากอาสาสมัครที่แข็งแรง แต่ส่วนมากมาจาก กลุ่มผู้ป่วย ส่วนการศึกษาจริงจังในคนยังไม่สามารถบอกได้ว่า "ใช้ได้ดีตามมาตรฐาน" ทางการสหรัฐกำลังจะไปทำการศึกษาในคนที่คองโก ที่เป็นแดนระบาด และทำการศึกษาร่วมกับประเทศที่มีการระบาดตอนนี้ เปรียบเทียบผลว่าจะนำมาใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพและปลอดภัยหรือไม่
หมายความว่าตอนนี้ tecovirimat ยังรับรองในการรักษาฝีดาษคน ด้วยข้อมูลสนับสนุนจากสัตว์ทดลอง และจะใช้ในการรักษาฝีดาษลิง ด้วยความจำเป็นเฉพาะหน้าเท่านั้น ในอนาคตอาจจะมีการคิดค้นยาเฉพาะฝีดาษลิง และผ่านการศึกษาเต็มรูปออกมาใช้ (ถ้าการระบาดมากพอและความคุ้มค่ามากพอ)
สรุปว่า ก็ใช้ได้เท่าที่มีข้อมูลในตอนนี้ แต่ความจำเป็นในการใช้ยังน้อยมาก โรคเกือบทั้งหมดไม่รุนแรงและหายเองครับ
หมอครับ หวัดนกจะติดมาถึงคนไหม
หวัดนก เป็นไข้หวัดใหญ่ของสัตว์ปีก โดยสัตว์ปีก เพื่อสัตว์ปีก ที่พบบ่อยคือ H5N1 แต่มีอีกเยอะ เช่น H 7N9, H10N3 โอกาสจะแพร่มาถึงคนน้อยมาก ที่เราเจอเรียกว่า accidental host คือบังเอิญไปติดมา ติดจากขี้นก เลือด น้ำลาย นั่นคือต้องใกล้ชิดและใช้เวลานาน ก็พบในคนเลี้ยงนกเลี้ยงเป็ดเลี้ยงไก่
อาการก็เหมือนหวัดใหญ่คน แต่ส่วนมากอาการหนักกว่า เพราะกว่าจะได้ประวัติสัมผัสสัตว์ปีกก็อาการหนัก และเราไม่ค่อยมีภูมิคุ้มกัน (ก็ไม่ค่อยติด) วัคซีนไข้หวัดใหญ่ในคน กันหวัดนกไม่ได้
ที่เราเห็นข่าวสังหารนก สังหารเป็ด เป็นครอกเป็นฝูง ไม่ได้กลัวติดสู่คน แต่กลัวแพร่กระจายสัตว์ปีกในวงกว้าง และอาจไปทำให้สายพันธุ์ไข้หวัดใหญ่ในคนเกิดการกลายพันธุ์และระบาดใหญ่ได้
และกินเป็ดกินไก่ที่สุกสะอาด ไม่ติดหวัดนกแน่นอนครับ
