เตรียมตัวก่อนไปเที่ยว

 วันนี้ไปเจอคุณพยาบาลประจำหน่วยปฐมพยาบาลที่อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะอ่างทองมาครับ และไปเจอเครื่อง AED บนเกาะ

หลังจากแนะนำตัวและขออนุญาตถ่ายรูป ผมถามว่า หากเกิดเหตุฉุกเฉินเร่งด่วนบนเกาะ จะทำอย่างไร

อย่างแรกคือ ทุกคนบนเกาะได้รับการอบรมใช้เครื่องเออีดี การซีพีอาร์ การประสานงาน ทุกคน

อย่างสอง อุปกรณ์เบื้องต้นเทียบเท่ารถพยาบาลระดับดี ๆ ช่วยชีวิตได้เลยครับ

อย่างที่สาม มีเรือเร็วและสามารถประสานงานเฮลิคอปเตอร์มารับได้ มีลานจอดเฮลิคอปเตอร์

อุ่นใจมากทีเดียวครับ ที่แพทย์ฉุกเฉินของเราครอบคลุมการบริการและพร้อมให้บริการนักท่องเที่ยว

แต่หลังจากที่ผมเดินทาง (โอ๊กอ๊ากตลอดทาง คิดว่าตัวเองท้องซะแล้ว) ประมาณการว่าไม่น่าจะทันด้วยกรณีใด ๆ หากเป็น extremely emergency เช่น acute MI with complication

อยากจะฝากท่าน ๆ ที่มีโรคประจำตัวทั้งหลาย หากต้องการเที่ยวแบบสมบุกสมบัน ดุดัน ไม่เกรงใจใคร

ก็ปรึกษาหมอประจำก่อน ดูแลโรคประจำตัวให้คงที่สักนิด แจ้งบริษัททัวร์สักนิด เตรียมตัวฟิตร่างกายบ้างครับ

จะได้เที่ยวสนุก

เมาเรือ

 เมาเรือ

สารภาพว่าผมเป็นคนเมาเรือ เมาเครื่องบิน เดินทางแต่ละที ต้องระวังตัวมาก ๆ ก็เลยเอาทริกกันและแก้เมามาฝาก

1. อย่าดื่มเหล้า เบียร์

2. นั่งหันหน้าไปทางเดียวกับเรือ มองไปไกล ๆ มองเมฆ มองเกาะ อยู่บนเครื่องบินก็หลับตาก็ได้

3. หายใจเข้าออกเป็นจังหวะ สูดลมธรรมชาติเยอะ ๆ

4. อมลูกอมซ่า ๆ พูดคุยกันเพื่อผ่อนคลาย

ส่วนเรื่องยา มีขายทุกที่คือ dimenhydrinate ขนาด 50 มิลลิกรัม กินหนึ่งเม็ด ก่อนออกเดินทางครึ่งชั่วโมง พอช่วยได้ แต่ต้องร่วมกับวิธีไม่ใช้ยาอย่างอื่น ระวังการใช้ยาในผู้ป่วยต้อหิน อาจกำเริบ หรือต่อมลูกหมากโต

ข้อสำคัญคือ มันซึม ๆ ง่วง ๆ ผมเลยไม่กิน

อีกตัวคือยาแปะหลังหู scopolamine หนึ่งแผ่น แปะก่อนเดินทาง 15-20 นาที ยาจะค่อย ๆ ทำงาน ไม่ค่อยง่วงซึม

ส่วนยาแก้แพ้แบบไม่ง่วงเช่น cetirizine, loratadine ใช้ไม่ดีในเรื่องนี้และมีผลการศึกษาน้อย ถ้าจะว่าตามกลไก มันก็ไม่น่าจะทำงานตรงนี้ได้ครับ

ส่วนเรื่องอย่าจ้อง เพ่ง อย่าอ่านหนังสือ อันนี้แล้วแต่บุคคล ผมอ่านจบเป็นเล่ม กับจ้องแอร์โฮสเตสมาทุกสายการบินล่ะ ไม่เมาเครื่องเลย

เครื่อง AED

 หนึ่งในอุปกรณ์ที่ทุกคนควรทราบควรรู้จักคือเครื่อง AED

ในกรณีผู้หมดสติ เรียกไม่ตอบสนอง สิ่งแรกที่ควรทำคือ hand on CPR คือ จัดท่าผู้ป่วย ปลดเสื้อให้หลวม แล้วกดหน้าอก ถ้าช่วยหายใจเป็นก็ทำได้

** อย่าเพิ่งเสียเวลาเดินไปหาเครื่องนี้ **

ให้คนช่วยวิ่งไปหยิบเครื่องนี้มาครับ แล้วนำมาใช้ เปิดเครื่อง ติดแผ่นแปะที่หน้าอก แผ่นแปะจะมีภาพตำแหน่งที่ชัดเจน เครื่องจะวิเคราะห์แล้วให้การรักษา ถ้าต้องช็อคไฟฟ้ามันจะบอกเรา ถ้าไม่ต้องช็อคไฟฟ้ามันจะบอกเราให้ซีพีอาร์ต่อ

หลังช็อคไฟฟ้าก็ซีพีอาร์ต่อ จนกว่าทีมชาวยเหลือจะมาถึง หรือผู้ป่วยมีชีพจร หรือตอบสนอง

เครื่องเออีดีตอนนี้มีวางแพร่หลาย รวมทั้งในสนามบิน วิธีใช้เป็นอินโฟกราฟฟิกทั้งหน้าเครื่อง แผ่นพับในเครื่อง และคำแนะนำเมื่อเปิดเครื่อง

หรือท่านจะดูยูทูปวิธีใช้ก็มีมากมายเลยครับ ดูไว้ รู้ไว้ ไม่เสียหลาย

อหิวาตกโรค ต้องเจาะเตียง

 ภาพอดีต อหิวาตกโรค

นั่นแหละครับ ลุกไปเข้าส้วมไม่ทัน และหมดแรงจะลุก ต้องเจาะเตียงกันแบบนั้น

ถ่ายเหลวแบบพุ่งจนหมดแรงตายคาส้วม ร่วงคาเตียง มีโรคเดียวเท่านั้นคือ วิบริโอ หรือ อหิวาต์

เกิดจากเชื้อแบคทีเรียกรัมลบ รูปเครื่องหมายลูกน้ำ วิ่งไปมาปรู๊ดปร๊าดในกล้องจุลทรรศน์ (shooting star movement) ติดต่อทางการปนเปื้อนที่มือ แล้วหยิบจับอาหารเข้าปาก ดังนั้น ถ่ายอุจจาระลงส้วมที่ถูกอนามัย และล้างมือบ่อย ๆ ก่อนหลังกินอาหารและถ่ายอุจจาระ

เชื้อจะมีพิษ ทำให้ลำไส้ไม่ดูดซึมน้ำและเกลือแร่ อีกทั้งเพิ่มการขับน้ำและเกลือแร่ออกมา ทำให้มีการถ่ายเหลวอุจจาระปริมาณมาก ๆ ๆ จนขาดสารน้ำรุนแรงช็อกได้เลย

วิธีการตรวจก็เก็บตัวอย่างไปตรวจและเพาะเชื้อ ส่วนวิธีรักษาอันนี้สำคัญมาก เพราะต้องชดเชยสารน้ำก่อน ฆ่าเชื้อไว้ทีหลัง เราจะแย่เพราะขาดสารน้ำ

ดื่มเกลือแร่ ORS ประมาณชั่วโมงละ 1 ลิตร ดูไม่ผิดครับ ชั่วโมงละลิตร ใน 4-6 ชั่วโมงแรก จนอาการขาดน้ำดีขึ้นจึงลดปริมาณลง ถ้ากินไม่ไหวก็ต้องให้น้ำเกลือ ในขนาดรักษาช็อกเลยครับ 30 ซีซีต่อหนึ่งกิโลกรัมต่อชั่วโมงแล้วค่อย ๆ ปรับขนาด รวม ๆ ประมาณ 4-5 ลิตรต่อวัน

ยาฆ่าเชื้อ จะใช้ ciprofloxacin, bactrim, doxycycline ก็ได้ ต้องให้ยาด้วยเพราะลดเชื้อก็ลดพิษลง

ORS คือ ยาที่เปลี่ยนโลกตัวหนึ่งเลยนะครับ แค่ดื่ม ORS ได้ทัน โอกาสเสียชีวิตจากอหิวาต์จะน้อยมาก ๆ ครับ

ไตรกลีเซอไรด์ในเลือดสูงมาก

 ภาพซ้ายคือ สีเหลืองของไขมันในสาย หลังจากผ่านตัวกรองแล้ว คือเลือดที่มีไขมันผ่านตัวกรองแล้ว กรองเอาไขมันสีเหลืองจัดเต็มสายออกมา

ภาพขวา คือ ไขมันที่ได้จากการกรองเลือด โอ้ว

เพจต้นทางระบุเป็นชายอายุ 50 ปี ไขมันไตรกลีเซอไรด์ในเลือดประมาณ 3800 กรองแล้วเหลือ 1200 หลังจากนั้นให้ยากินต่อ

คนที่ไตรกลีเซอไรด์สูงเป็นแบบนี้จริง ๆ นะครับ เจาะเลือดตั้งทิ้งไว้ จะเห็นขั้นไขมันแยกชั้นออกมาเลย เหมือนเอาน้ำมันใส่ตู้เย็นเลยครับ

ไตรกลีเซอไรด์สูงระดับนี้อันตราย เพราะเลือดจะหนืดมาก เกิดการขาดเลือดตามอวัยวะต่าง ๆ ได้ เกิดหลอดเลือดหัวใจ หลอดเลือดสมองตีบได้

เกิดตับอ่อนอักเสบเฉียบพลันได้ง่าย ๆ เลยครับ

การรักษาก็กรองเอาไขมันออก (plasmapheresis) แล้วให้ยาลดไตรกลีเซอไรด์กลุ่มไฟเบรต กลุ่มโอเมก้าสาม และสเตติน

สาเหตุสำคัญคือ พันธุกรรมการจัดการไขมันที่ผิดปกติ ผู้ป่วยกลุ่มนี้จะมีประวัติเครือญาติสายตรง ป่วยเป็นโรคหลอดเลือดหรือเสียชีวิตจากโรคหลอดเลือดตั้งแต่อายุน้อย การรักษาต้องคุมอาหารอย่างเคร่งครัดมาก และกินยาควบคุมไปตลอด

แต่คุณรู้ไหม สำหรับประเทศไทย หากเจอปรากฏการณ์แบบนี้ สิ่งที่พบบ่อยกว่าและมากกว่าพันธุกรรมรวมถึงการสังเคราะห์ไขมันที่ผิดปกติ นั่นคือ...นั่นคือ...

การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ครับ

...

...