ตัดม้าม กับ การรับวัคซีน

ตัดม้าม กับ การรับวัคซีน

ม้ามเป็นอวัยวะสำคัญสำหรับต่อสู้เชื้อโรค เป็นอวัยวะที่ใหญ่ที่สุดในระบบลิมฟ์ฟาติก หรือระบบการจัดการเชื้อโรคตามต่อมน้ำเหลือง เมื่อขาดม้ามก็ต้องมีตัวช่วย ตัวช่วยก็คือ วัคซีนนั่นเอง

การรับวัคซีนในผู้ป่วยที่ไม่มีม้ามหรือกำลังจะไม่มีม้าม จะลดอัตราการติดเชื้อ หรือลดความรุนแรงของการติดเชื้อลงได้ เป็นข้อสำคัญที่ต้องทราบหากจะตัดม้าม

ประกอบด้วย

นิวโมคอคคัส (pneumococcus) ป้องกันโรคปอดอักเสบติดเชื้อ และเยื่อหุ้มสมองติดเชื้อ

ฮีโมฟิลุส อินฟลูเอนซ่า ชนิดสายพันธุ์ บี (hemophilus influenzae type B) ป้องกันปอดอักเสบติดเชื้อ ไซนัสติดเชื้อ เยื่อหุ้มสมองติดเชื้อ

ไข้หวัดใหญ่ (influenza) อันนี้ไม่ตัดม้ามก็ต้องฉีด

เมนิงโกคอคซีเมีย (meningococcus)ไข้กาฬหลังแอ่น โรคติดเชื้อรุนแรงของเยื่อหุ้มสมอง

ถ้ารู้ว่าจะถูกตัดเมื่อไร (elective splenectomy) เช่น ธาลัสซีเมีย เราจะให้วัคซีนให้ครบก่อนจะตัดม้าม หรืออย่างน้อยก็ต้องได้นิวโมคอคคัสวัคซีน อย่างน้อย 14 วันก่อนผ่าตัด และแนะนำ conjugated vaccine ก่อน

แต่ถ้าต้องตัดม้ามฉุกเฉิน เช่น อุบัติเหตุ เกล็ดเลือดต่ำจากภูมิคุ้มกัน กรณีนี้เมื่อการอักเสบหรือภาวะร่างกายดีขึ้นก็ให้ฉีดหลังจากอาการป่วยโดยรวมดีขึ้น โดยทั่วไปประมาณ 14 วันหลังผ่าตัด โดย

🚩🚩 ฉีดวัคซีนนิวโมคอคคัสชนิด PCV-13 และฮีโมฟิลุส และหากเมนิงโกคอคคัส เป็นชนิดโพลีแซคคาไรด์ก็ฉีดพร้อม ๆ กันได้เลย

🚩🚩 แต่ถ้าเมนิงโกคอคคัสเป็นคอนจูเกต ให้ทิ้งระยะ 4 สัปดาห์แล้วฉีดวัคซีน เมนิงโกคอคคัส (ชนิดคอนจูเกต จะมีวัคซีนคอตีบด้วย)

🚩🚩 ฉีดวัคซีนนิวโมคอคคัสชนิด PPSV-23 หลังจาก PCV-13 เป็นเวลา 8 สัปดาห์

ส่วนวัคซีนอื่น ๆ ก็ฉีดตามปรกติครับ

อยากมาย้ำว่า ถ้าตัดม้าม ต้องฉีดวัคซีนนะครับ

(ข้อมูลมาจากหลักฐานระดับกลาง ๆ และคำแนะนำของผู้เชี่ยวชาญ ไม่ได้เกิดจากการทดลองทางการแพทย์ระดับที่ดีมากครับ)

ความในใจชายเลิกบุหรี่

ความในใจชายเลิกบุหรี่

ภรรยา : หมอคะ ช่วยทำให้เขาเลิกบุหรี่สักทีเถอะ ฉันพูดมาหลายปีแล้ว

หมอ : ครับ ผมจะช่วย ว่าแต่เดี๋ยวผมขอตรวจร่างกายคนไข้สักหน่อยครับ เดี๋ยวคุณน้องรอด้านหน้าสักครู่นะ

... ภายในห้อง

หมอ : ผมดีใจและเป็นกำลังใจให้ครับ จะช่วยเต็มที่ เพราะกว่าทึ่นักสูบจะมีแรงใจมากพอระดับนี้ แสดงว่าต้องเข้มแข็งพอควร

สามี : ต้องเข้มแข็งล่ะครับหมอ คราวนี้ มันบอกว่า อุตส่าห์พามาเลิกแล้ว ถ้าไม่เลิก.. "รู้กัน"

หมอ : แหะ แหะ แรงกระตุ้นแรงมากครับ

เรื่องนี้สอนให้รู้ว่า แรงใจเลิกบุหรี่มาได้หลายทาง และครอบครัวก็เป็นปัจจัยที่สำคัญทีเดียวครับ

ข้อคิดจากคนไข้ .. กล่องใส่ยา

ข้อคิดจากคนไข้ .. กล่องใส่ยา

เมื่อไม่นานมานี้มีผู้ป่วยส่งมาปรึกษา ตามมาตรฐานทั่วไปของการซักประวัติ จะมีคำถามว่า ใช้ยาใดเป็นประจำบ้าง ผู้ป่วยหยิบกล่องยามาให้กล่องใหญ่ บอกว่าใช้เท่านี้

กล่องยาที่เห็นจะเหมือนภาพที่นำมาให้ดู แบ่งเป็นช่องเปิดเล็ก ๆ แยกเป็นวันและเวลาที่ต้องกินยา แต่ละกล่องแต่ละช่องมียาอัดแน่นเต็มไปหมด ทั้งหมดแกะออกจากห่อและฟอยล์บรรจุ มียาบางชนิดล้นไปช่องอื่นเพราะบรรจุไม่พอ

"หลานที่บ้านจัดให้ ลุงก็กินตามที่เขาจัดให้"

ดูน่ารักดีครับ หลานช่วยดูแล ลุงก็ได้กินยาตามกำหนด แต่ทว่าการบรรจุยาแบบนี้ก็ไม่ได้มีผลดีเสมอไป

▪ยาบางอย่าง ไม่ควรแกะออกมาจากห่อหรือฟอยล์ เพราะต้องรักษาอุณหภูมิ ความชื้น ถ้าจะแบ่งอาจจะตัดแบ่งโดยยังมีฟอยล์หุ้มอยู่

▪เมื่อแกะออกจากห่อบรรจุ สิ่งที่หายไปคือ ชื่อยาและขนาดยา หากต้องการตรวจสอบจะทำได้ยาก หรือหากยาที่ขนาดและสีใกล้เคียงกันมาอยู่รวมกันอาจสับสน กินยาผิดได้

▪ภาชนะกล่องแยก บางชนิดบางยี่ห้ออาจจะไม่ถูกต้องตามหลักวิชาเภสัชวิทยา ทำให้ความคงตัวของยาไม่ดี เก็บรวมกันอาจมีปฏิกิริยาทำให้ยาเสื่อมได้ เปิดเข้าเปิดออกก็อาจมีเชื้อโรคปะปนได้

คำแนะนำของผมคือ ควรปรึกษาเภสัชกร ว่ายาที่เรากิน สามารถแยกเก็บแบบนี้ได้ไหม บางท่านก็สะดวกแบบนี้ หรือเพื่อจะได้ไม่สับสนสำหรับคนดูแล ให้ถามคุณเภสัชกรก่อนครับ ที่สำคัญคือควรเขียนชื่อยาไว้ด้วย เวลาตรวจสอบจะได้ง่ายและแม่นยำ

ผมเคยเห็นคุณเภสัชกรที่รู้จักกันท่านหนึ่ง ออกแบบกล่องเก็บเป็นกล่องที่มีช่องใหญ่ สามารถใส่ยาที่ตัดแบ่งมาทั้งฟอยล์ได้ ที่ด้านบนเขียนชื่อยา ขนาด และวิธีกินมาด้วย ก็เป็นไอเดียที่ดีนะครับ เวลาไปหาหมอก็ยกไปทั้งกล่อง หมอจะทราบว่ากินยาอะไรอยู่ และกินสม่ำเสมอหรือไม่

เรื่องเล็ก ๆ แต่อาจส่งผลยิ่งใหญ่ครับ

ผู้หญิง เสี่ยงติดเชื้อทางเดินปัสสาวะมากกว่าผู้ชาย

เกิดเป็นหญิงแท้จริงแสนลำบาก (เหรอ.. มองบน เบ้ปาก)
ผู้หญิง เสี่ยงติดเชื้อทางเดินปัสสาวะมากกว่าผู้ชาย

1.ท่อปัสสาวะสั้น เป็นท่อตรง

2.อยู่ใกล้ช่องคลอด ทวารหนัก

สองปัจจัยนี้ทำให้ติดเชื้อง่ายกว่า เพราะเวลาขับถ่ายปัสสาวะและทำความสะอาดมักจะปนเปื้อนหรือติดเชื้อย้อนกลับขึ้นไปได้

เวลามีประจำเดือน หรือศึกสงครามแห่งเพศสัมพันธ์ ก็ติดเชื้อหรือปนเปื้อนได้

หรือมีการอุดกั้นจากมดลูก รังไข่ ทำให้การไหลปัสสาวะไม่ดี ปัสสาวะค้างคา ติดเชื้อได้

ส่วนห้องน้ำสกปรก กลั้นฉี่ ถือเป็นเรื่องรองครับ

ถ้าปวดฉี่ก็เข้าห้องน้ำเถอะ ล้างมือก่อนและหลัง เช็ดทำความสะอาดจากด้านหน้าไปด้านหลัง ล้างน้ำสะอาด หรือกระดาษชำระสะอาด แค่นี้ก็ลดโอกาสติดเชื้อได้มากแล้ว

เวลามีประจำเดือน ขยันทำความสะอาดเวลาขับถ่ายปัสสาวะ

ล้างทำความสะอาดบริเวณน้องสาว หลังเสร็จศึก

เสร็จนาฆ่าโคถึก แต่เสร็จศึกอย่าฆ่าขุนพลนะครับ ยุคนี้หายาก เก็บไว้ใช้งานนานๆ นะ

จาก ลุงหมอ ขุนพลรับจ้าง

เกณฑ์การวินิจฉัยเบาหวานในหญิงตั้งครรภ์ ตามเกณฑ์ของ Carpenter and Coustan

ชุดเลขท้ายสองตัวและสามตัวนี้ คือ เกณฑ์การวินิจฉัยเบาหวานในหญิงตั้งครรภ์ ตามเกณฑ์ของ Carpenter and Coustan... คือ เกณฑ์มันมีหลายเกณฑ์นะครับ ใช้เกณฑ์ใดก็ได้ อันนี้ใช้มานานและคุ้นตาดี

นับว่าทรมานมากที่ให้คนท้องอดอาหาร 6 ชั่วโมง แล้วมาเจาะเลือด หลังจากนั้นกินกลูโคส 100 กรัม แล้วต้องรอเจาะเลือดซ้ำอีก 1 และ 2 และ 3 ชั่วโมง โดยยังไม่ให้กินอะไร ค่าไม่ควรเกิน 4 ตัวเลขนี้ตามลำดับครับ

95 mg/dL,
180 mg/dL
155 mg/dL
140 mg/dL

อยากบอกหญิงทั้งหลายว่า เบาหวานจากการตั้งครรภ์ เกิดขึ้นได้เสมอนะครับ ไม่ต้องกลัว ถ้าหมอสั่งให้ตรวจก็ตรวจเถอะครับ

เจอแล้วจะได้รักษา แม่ลูกจะได้ปลอดภัยครับ

บ่ายนี้ใครจะมีโชคบ้าง?

ภาพประกอบเป็นสุดยอดดราม่า วงการเกมครับ the last of us II