เมื่อตัวเรา ไม่คุ้มครองตัวเราเอง : มัจจุราชซ่อนเร้น

 เมื่อตัวเรา ไม่คุ้มครองตัวเราเอง : มัจจุราชซ่อนเร้น

สวัสดีสงกรานต์วันอาทิตย์ ลุงหมอไม่ได้พาทุกคนไปเที่ยวมานานแล้ว วันนี้เราไปเที่ยวกัน เช่นเคยกรุณาไปชงกาแฟและอบขนมปัง แล้วมานั่งบนโซฟานุ่ม ๆ ด้วยกัน

หมู่เกาะซามัว หมู่เกาะเล็ก ๆ ทางตอนใต้ของมหาสมุทรแปซิฟิก หมู่เกาะทะเลใต้ชวนฝัน น้ำทะเลสีครามใส หากทรายขาวละเอียดราวแป้ง ปะการังสมบูรณ์ ธรรมชาติแบบอันซีน

ข่าวดีคือ เราสามารถไปได้โดยไม่ต้องใช้วีซ่า และราคาไม่แพง เท่าที่ทราบคือต้องต่อเครื่องที่นิวซีแลนด์

เดือนกันยายน ปี 2019 ทางการซามัวได้พบโรคระบาดชนิดหนึ่ง เป็นโรคที่ชื่อว่าติดต่อได้ง่ายที่สุดในโลก ทางอากาศหรือแอร์บอร์น ไม่ใช่แบบละอองฝอยเหมือนโควิดนะครับ มันไปได้ไกล เร็ว และก่อโรคเกือบร้อยเปอร์เซ็นต์ ประมาณว่าหากมีเด็กติดเชื้อหนึ่งคน จะแพร่ไปติดคนอื่นได้ 16 คน

แถมโรคนี้อาจเกิดผลแทรกซ้อนที่สำคัญคือปอดอักเสบและสมองอักเสบ แม้อัตราการเกิดผลแทรกซ้อนจะไม่สูง แต่เนื่องจากแพร่กระจายเร็วและจำนวนผู้ป่วยมากมาย มันจึงเป็นปัญหาสาธารณสุขสำคัญของทุกประเทศและของโลก

ซามัวพบผู้ป่วยโรคหัด ในผู้โดยสารที่เดินทางมาจากนิวซีแลนด์ ในเกาะที่มีประชากรไม่ถึงสองแสน การติดเชื้อหัดต้องถือว่าน่าติดตาม แต่ว่าก็ยังไม่มีมาตรการและการตื่นตัวเท่าไร

ต้นเดือนตุลาคม พบผู้ติดเชื้อเจ็ดราย เป็นเด็กในโรงเรียนเดียวกัน เริ่มมีคำแนะนำงดการจัดงาน

ปลายเดือนตุลาคม พบผู้ติดเชื้อพบผู้ป่วยรวมทั้งเกาะ 716 รายจากประชากรสองแสนคน

กลางเดือนพฤศจิกายน ทางการซามัวประกาศภาวะฉุกเฉิน ปิดโรงเรียน ปิดสนามบิน งดออกจากบ้าน ใครมีผู้ป่วยหรือมีคนที่ไม่ได้รับวัคซีนให้ติดธงแดงไว้หน้าบ้าน หน่วยเคลื่อนที่เร็วจะไปจัดการ

ทุกอย่างเร็วมาก และทางการซามัวก็ร้องขอความช่วยเหลือจากองค์การอนามัยโลกและซีดีซี

ซีดีซี ..อเมริกามาเกี่ยวข้องอะไรด้วย เพราะสหรัฐอเมริกา ปกครองซามัวบางส่วน เรียกว่า อเมริกันซามัว และยังเป็นที่ตั้งฐานทัพเรือสหรัฐ ในแปซิฟิกใต้

แต่ตอนนั้นช่วยอะไรไม่ได้มาก โลกกำลังตกใจกับโรคระบาดชนิดใหม่ต้นกำเนิดจากอู่ฮั่น ประเทศจีน

หลังจากปิดประเทศและต้องปิดต่อเนื่องจากโรคโควิด ทางการระดมฉีดวัคซีนหัด เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันหมู่ จึงสามารถควบคุมการระบาดได้ในสองเดือน ถึงกระนั้นก็มีคนติดเชื้อ 5600 รายและเสียชีวิต 81 ราย

คำถามคือ ประเทศเล็ก ๆ แบบนั้นที่ฉีดวัคซีนครบ จะมีการระบาดได้อย่างไร เพราะเราทราบดีว่าวัคซีนหัดสามารถป้องกันโรคได้ 97% หากฉีดครบสองเข็ม ซึ่งเป็นโปรแกรมวัคซีนมาตรฐานของเด็กทั้งโลก และหากไม่ได้รับวัคซีน จะมีโอกาสติดเชื้อและมีอาการสูงถึง 90% หากสัมผัสเชื้อ และซามัวก็ได้รับวัคซีนครบ ไม่เคยระบาดมาก่อนด้วย

แต่มันมีข่าวที่สำคัญที่สะเทือนขวัญชาวซามัวในปี 2018

พยาบาลสองคนถูกตัดสินจำคุก จากความผิดพลาดในการผสมยาและฉีดวัคซีน ส่งผลให้เด็กสองคนเสียชีวิต ความผิดพลาดจากการผสมยา ไม่ได้เกิดจากวัคซีน แต่เมื่อข่าวเหตุการณ์นี้แพร่ออกไป ส่งผลให้อัตราการรับวัคซีนหัด คางทูม หัดเยอรมัน ลดลงถึง 70% เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า และลดลงต่อเนื่อง นั่นคือประชากรที่รับวัคซีนลดลง ภูมิคุ้มกันหมู่ก็ลดลง

ร่วมกับการแพร่ระบาดของโรคโควิด ยิ่งทำให้อัตราการได้รับวัคซีนหัด ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ ช่วงเวลากว่าสองปีที่ประชานเกาะซามัวได้รับวัคซีนน้อยลงมาก เมื่อมีการเข้ามาของ index case จึงทำให้เกิดการแพร่ระบาดอย่างรวดเร็วในระยะเวลาอันสั้น

เหตุการณ์ที่ซามัวจบลงไป แต่ตอนนี้จากรายงานของซีดีซี สหรัฐอเมริกา กำลังพบการระบาดของโรคหัด และยังอยู่ในช่วงเฝ้าติดตามภาวะฉุกเฉิน สาเหตุหลักก็เหมือนกับที่เกิดในซามัวเมื่อหลายปีก่อน คือ ในช่วงระบาดของโควิด มีการรับวัคซีนลดลงมาก และยังมีข่าวปลอมจากกลุ่มต้านวัคซีนในอเมริกาอีกด้วย แต่โชคดีที่อเมริกายังจัดการกลุ่มต้านวัคซีนได้ (ในบางรัฐกลุ่มนี้มีการรวมตัวกันเพื่อรับเชื้อวัคซีนจากผู้ติดเชื้อเลย เพื่อเลี่ยงวัคซีน)

คิดว่าอเมริกาน่าจะจัดการได้ดีเพราะมีบทเรียนราคาแพงจากซามัว (หรือเปล่านะ กับท่านประธานาธิบดีท่านปัจจุบัน)

แต่อันตรายจากการติดเชื้อหัด ไม่ได้อยู่ที่ติดเชื้อง่ายและเร็ว ผมแทรกซ้อนปอดอักเสบ สมองอักเสบเท่านั้น มัจจุราชร้ายยังซ่อนอยู่

ใคร ๆ ก็ทราบว่าการติดเชื้อเอชไอวี ทำให้เกิดอันตรายจากโรคอื่น ๆ มากขึ้นเพราะเชื้อเอชไอวีเข้าทำลายเซลล์ที่ชื่อว่า T helper cell เซลล์สำคัญของระบบภูมิคุ้มกัน แต่เคยมีปรากฏการณ์นี้มาแล้ว ก่อนการค้นพบเชื้อเอชไอวี

ในยุคปี 1967 ปีที่เกิดสงครามทั่วโลก จากการที่ขั้วอำนาจโลกเปลี่ยนไปหลังสงครามโลกครั้งที่สอง เกิดสงครามเวียดนามเกิดขึ้น และอเมริกากับโซเวียตก็เข้าสู่สงครามตัวแทนนี้ และเป็นครั้งที่อเมริกาแพ้สงคราม มีสงครามหกวัน เกิดในอิสราเอล และอิสราเอลก็ชนะสงครามจากการโดนรุมสกรัมของชาติอาหรับ ผมอ่านมาว่า อิสราเอลให้คนขับรถสาธารณะช่วยพลขับรถทหาร เพราะรู้จักเมืองและเคลื่อนที่เร็วว่ารถทหาร

ปีนั้นมีการนำวัคซีนโรคหัดมาฉีดกันอย่างแพร่หลาย มีการศึกษาตีพิมพ์ในอเมริกาว่า หลังจากฉีดวัคซีนหัดแล้ว เด็กอเมริกาเสียชีวิตจากโรคหัดและโรคอื่นลดลงมาก ในตอนนั้นวัคซีนหัดกลายเป็นอาวุธสำคัญที่เราเชื่อว่า ป้องกันได้ทุกโรค แต่ทำไมมันไปปกป้องโรคอื่นได้ล่ะ

นักวิจัยชาวญี่ปุ่นได้ทำการศึกษาการติดเชื้อหัดอย่างละเอียด ทั้งข้อมูลการระบาดในคน ข้อมูลการเกิดโรคหลังวัคซีน รวมทั้งการศึกษาสำคัญที่ทำในสัตว์ทดลองคือลิงกังญี่ปุ่น โดยทำให้ลิงที่ไม่เคยติดเชื้อหัดมาก่อน มาทำให้ติดเชื้อหัด แล้วศึกษาดูระบบภูมิคุ้มกัน สิ่งที่ค้นพบ ไม่ใช่วัคซีนโรคหัดที่มีพลังมหาศาล

แต่สิ่งที่พบคือ ไวรัสหัดทำให้ระบบภูมิคุ้มกันแย่ลง แย่ลงจนติดเชื้ออื่น ๆ ที่เคยมีภูมิคุ้มกันมาแล้วด้วย ค้นพบว่าเมื่อไวรัสเข้าสู่ร่างกายและแพร่ทั่วกระแสเลือด ส่วนหนึ่งจะเข้าไปที่ระบบภูมิคุ้มกัน ทั้งต่อมน้ำเหลือง ต่อมไทมัส ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงสำคัญที่ทำให้เซลล์ภูมิคุ้มกันบางชนิด “บกพร่องไป” ในขณะที่เซลล์เม็ดเลือดขาวที่ต่อสู่โรคหัดเพิ่มสูง เซลล์ที่ทำหน้าที่สร้างภูมิคุ้มกันเซลล์อื่นจะลดลง เรียกว่า immune amnesia ระบบภูมิคุ้มกันที่ลืมหน้าที่ตัวเอง และปรากฏการณ์อันเกิดจากโรคหัดนี้เรียกว่า measles paradox

และบทพิสูจน์เกิดขึ้นเมื่อมีการระบาดของโรคหัดในเนเธอร์แลนด์ในปี 2013

ในปีนั้นมีผู้ติดเชื้อ 2700 รายสูญเสียความเสียหายเชิงเศรษฐกิจไป 4.7 ล้านดอลล่าร์สหรัฐ และเกือบ 90 % เกิดในกลุ่มนักบวชออร์โธดอกซ์โปรเตสแตนท์ ที่จะไม่ฉีดวัคซีน แต่ในกลุ่มที่ได้วัคซีนครบแทบจะไม่เกิดความเสียหาย

ในประเทศเนเธอร์แลนด์นั้นศาสนาคริสต์นิกายโรมันคาทอลิกและโปรเตสแตนท์มีประชากรพอกัน แต่ว่าทั้งสองรวมกันยังมีน้อยกว่ากลุ่มที่ไม่ถือศาสนา ในอดีตกลุ่มออร์โธดอกซ์โปรเตสแตนท์มีอัตราการรับวัคซีนที่ต่ำมาก แต่ปัจจุบันพบว่าสูงขึ้นมากกว่าแต่ก่อน แต่ยังน้อยกว่าค่าเฉลี่ยทั่วไปของประชากรทั้งหมดในเนเธอร์แลนด์

ทางการเนเธอร์แลนด์ได้ทำการศึกษาวิจัยระบบภูมิคุ้มกันของคนที่ไม่ได้รับวัคซีนในกลุ่มนี้ พบว่าหลัวจากติดเชื้อจะมีเซลล์ภูมิคุ้มกันต่อโรคหัดเพิ่มสูงมาก แต่เซลล์ที่ลดลงคือ memory B cell เซลล์สำคัญที่จดจำการสร้างแอนติบอดีเฉพาะโรค และเป็นเซลล์สำคัญที่คอยเรียนรู้การสร้างภูมิเมื่อมีการฉีดวัคซีน

อธิบายการเกิด measles paradox และ immune amnesia ซึ่งจะเกิดจากการติดเชื้อไวรัสตามธรรมชาติ แต่ปรากฏการณ์นี้จะไม่เกิดหากได้รับวัคซีน ทำให้หากโรคหัดระบาดมาก ๆ จะเกิดโรคที่เคยมีภูมิคุ้มกันได้

**ปัจจุบันพบข้อมูลจากคนและลิงกังญี่ปุ่นแล้วว่าเซลล์ระบบภูมิคุ้มกันที่ถูกไวรัสหัดทำลายคือ CD45RA− memory T-lymphocytes and follicular B-lymphocytes**

วัคซีนโรคหัดจึงมีความสำคัญมากในการควบคุมโรค รวมทั้งลดอัตราการเสียชีวิตจากโรคอื่นทั้งแบบ mortality และ case fatality และหากระดับภูมิคุ้มกันตกลงจนทำให้ภูมิคุ้มกันหมู่ลดลง อาจจะเกิดการระบาดในวงกว้างได้เสมอ ปัจจุบันวัคซีนหัด คางทูม หัดเยอรมัน ได้รับการบรรจุให้เด็กทั่วโลกได้รับ และในประเทศไทยบรรจุไวรัสหัดในโปรแกรมวัคซีนตั้งแต่ปี 2527 และเปลี่ยนเป็น หัด คางทูม หัดเยอรมัน เมื่อปี 2540

เล่ายาวเลย หวังว่าทุกท่านคงได้รู้จักโรคหัดและความสำคัญของวัคซีน เมื่อได้ทราบความเป็นมาของการป้องกันโรคแบบนี้ครับ

เติมพลังเล่นสงกรานต์ จากลุงหมอ

 เติมพลังเล่นสงกรานต์ จากลุงหมอ

เที่ยวเล่นน้ำสงกรานต์ ต้องระวังอากาศร้อน ขาดน้ำ ขาดเกลือแร่ ลุงหมอมีเทคนิคมาฝาก เคยใช้เองสมัยหนุ่ม ๆ ขี่มอไซค์ลุยทั่วประเทศ

1.น้ำสะอาดสำคัญมาก ผมแนะนำน้ำชุบชีวิต ใช้น้ำดื่มสะอาด ผสมน้ำผลไม้ที่ชอบจะแบบกล่องหรือคั้นเองก็ได้ สัดส่วนเจือจาง 3:1 แบบนี้ทำได้หลายขวด ใช้จิบบ่อย ๆ ได้น้ำ ได้พลังงาน เกลือแร่บางส่วน สดชื่นได้เร็วครับ

2.อาหารให้พลังงานด่วน ผมใช้ช็อกโกแลตเม็ด ผลไม้อบแห้งหั่นชิ้นเล็ก ถั่วอบเอามาทุบให้ชิ้นเล็ก ทั้งหมดต้องเล็กที่จะกรอกใส่ขวดน้ำพลาสติกเล็ก 350-500 ซีซี เพื่อเวลากินก็จะแค่เปิดฝา เขย่า ๆ กรอกปากหนึ่งคำ ได้พลังงานสูงและเร็ว ปิดฝาก็กันน้ำได้ ขวดเล็กขวดเดียวเอาอยู่

3.ผ้าขนหนูเล็กสารพัดประโยชน์ จะเช็ดหน้า ซับน้ำ ปิดจมูก มีประโยชน์มาก ต้องมี ว่าจะโชว์ของตัวเอง มันก็เป็นลายลิเวอร์พูล กองเชียร์บางทีมคงเขม่น

4.ยาหม่องตลับเล็ก สูดดมชื่นใจ ช่วยกระตุ้นความรู้สึกสดชื่นได้

อีกเทคนิคที่ใช้คือ เก็บเงิน บัตร ไม่ให้เปียก ดูโบราณ แต่โคตรดี คือ เอาเงิน บัตร ใส่ถุงแกงพลาสติก พับปากถุงลง มัดด้วยยาง แล้วเอาใส่ประเป๋ากางเกง เอายางมัดกระเป๋าในกางเกงอีกที (เหมือนเด็ก ๆ สมัยก่อน) แน่นหนา ไม่เปียก ไม่หาย ล้วงยาก ใครมาล้วงรับรองเจองูอนาคอนด้าฉกตายเลย

และ..อย่าเล่นจนเกินตัวครับ พักบ้าง ถ้าเมาก็หยุด เสี่ยงมากก็หยุด พักกินข้าวกินปลาบ้าง น้อง ๆ ผู้หญิงต้องระวังตัว มีคนฉวยโอกาสเยอะ

รักนะ จุ๊บ ๆ

เรื่องเล่าจากคลินิก : การตรวจร่างกาย และ คนขี้หนาว CREST syndrome

 เรื่องเล่าจากคลินิก : การตรวจร่างกาย และ คนขี้หนาว

มีข้อความเข้ามาที่เพจร้าน เพื่อสอบถามปัญหาว่า สามีของเธอมีอาการทนหนาวไม่ค่อยได้ น้ำหนักตัวลดลง มีอาการมาหกเดือน ไปตรวจเลือดไทรอยด์มาสาม รพ. แล้ว พบว่าปกติ เธอถามว่า จะมีโรคอะไรอย่างอื่นอีกไหม

อาการก็เหมือนนะ อีกโรคที่พบบ่อยคือเบาหวาน แต่การวินิจฉัยโดยใช้ผลแล็บโดยอาการไม่ครบถ้วน ไม่ได้คิดการวินิจฉัยแยกโรค จะทำให้ผิดพลาดได้ง่าย

ผมพิมพ์ตอบกลับไปว่า คงไม่สามารถระบุได้ หากไม่มีการซักประวัติและตรวจร่างกาย และเธอก็ตอบกลับมาด้วยภาพถ่ายผลการตรวจการทำงานของไทรอยด์ ซึ่งปกติดี และการสนทนาของเรายุติเพียงเท่านี้

ไม่กี่วันต่อมา สุภาพสตรีท่านนัันก็มาเยือนที่ร้าน เธอเป็นคนขับ เปิดประตูลงมาพร้อมกับสุภาพบุรุษร่างผอมบาง สวมหมวก สวมเสื้อแขนยาว สวมหน้ากากอนามัย กางเกงยีนขายาวและรองเท้าหุ้มข้อ เรียกว่ามิดชิดเลยทีเดียว

หลังจากเชื้อเชิญมานั่ง สิ่งที่ทำอย่างแรกคือ การตรวจสัญญาณชีพ พร้อมใช้สายตาสแกนร่างกายอย่างละเอียดยิบ

จังหวะที่จะสอดเทอร์โมมิเตอร์เข้าที่รักแร้ มือที่สัมผัสหัวไหล่คนไข้พบว่าตึง ๆ

มองหน้าผ่านหน้ากาก พบว่าใบหน้าซูบมาก แต่มองผ่านหน้ากากได้เท่านี้ และเมื่อร้องขอให้ถอดเสื้อตัวนอก เพื่อวัดความดันและจับชีพจร สังเกตว่าคนไข้ถอดเสื้อลำบาก ผิวหนังตึง และเมื่อจับข้อมือเพื่อนับและจับชีพจร ก็สังเกตเห็นมือคนไข้มีลักษณะเฉพาะ

ผมสนทนาถามประวัติไปเรื่อย พร้อมแทรกคำถามยิงเป้าสามข้อ

… คุณไม่ชอบอยู่ที่อากาศเย็น เพราะปวดนิ้วมือใช่ไหมครับ

…ที่คุณแต่งตัวมิดชิดแบบนี้ เพราะหากอากาศอุ่น คุณจะสบายและมั่นใจใช่ไหมครับ

… ที่ผอมลงนี่ เคี้ยวอาหาร กลืนอาหารไม่สะดวกใช่ไหมครับ

ขอบอกว่า การถามนำและยิงเป้าแบบนี้ ไม่แนะนำสำหรับแพทย์นะครับ เพราะอาจทำให้เราหลงประเด็น ควรใช้คำถามปลายเปิดและปล่อยให้คนไข้เล่าเอง

แต่ว่า นี่คือ เทคนิคส่วนตัวตามประสบการณ์ อย่าลอกเลียนแบบครับ

หลังจากนั้นผมทำการตรวจร่างกาย เพื่อยืนยันโรคที่คิด และหาโรคร่วม คุณลองดูภาพมือคนไข้นะครับ ผมขออนุญาตเขามาแล้ว

ประวัติอาการทั้งหมดและการตรวจร่างกายสรุปว่า ผู้ป่วยเป็นโรคหนังแข็ง scleroderma ที่ผมสงสัยว่าเป็น CREST syndrome คือ scleroderma ที่เป็นหลายอวัยวะแต่ไม่ลุกลาม ตามตัวย่อ

Calcinosis cutis มีก้อนแคลเซียมที่ผิว

Raynaud’s Phenomena หลอดเลือดบีบและคลายเวลาโดนอากาศเย็น จะซีด เขียว แดง สลับกันไป

Esophageal dysmotility หลอดอาหารเคลื่อนที่บกพร่อง จะกลืนไม่ค่อยดี

Sclerodactyly นิ้วเรียวยาว ตึงเปรี๊ยะ อาจมีแผลปลายนิ้ว เรียก digital pitting scar

Telangiectasia หลอดเลือดฝอยจับกลุ่มเรียวผิดปกติ พบได้ที่ผิวหนัง โคนเล็บ

ประวัติและการตรวจร่างกาย แม้เพียงไม่กี่นาทีแต่ครบถ้วน สามารถวินิจฉัยและแยกโรคได้ดี ในกรณีนี้ ถ้าเรายึดติดกับข้อสงสัยไทรอยด์เป็นพิษ ที่ถูกชี้นำมาตั้งแต่ต้น เราอาจจะตรวจหาอาการแสดงของไทรอยด์ และส่งตรวจไทรอยด์ซ้ำ ทำให้เสียเวลาและหลงทาง

ผู้ป่วยรายนี้ได้รับการรับการตรวจเพิ่มแล้วพบว่าเป็น limited disease Systemic Sclerosis การกลืนสารทึบรังสีมีการเคลื่อนที่หลอดอาหารผิดปกติ เอ็กซเรย์ปอดและสมรรถภาพปอดปกติ ไตปกติ ผลการตรวจทางภูมิคุ้มกัน ไม่พบโรคภูมิคุ้มกันอื่น และมีภูมิคุ้มกันที่บ่งชี้โรคนี้

ที่เขียนเล่ามานี้ อยากให้ทุกท่านเห็นความสำคัญของการซักประวัติและการตรวจร่างกายอย่างครบถ้วนตรงจุด จะต้องมาก่อนการตรวจวินิจฉัยทางห้องปฏิบัติการเสมอ

และผมยังเชื่อว่า ยังไม่มีศาสตร์ใดทางการแพทย์ มาทดแทนศิลปะแห่งการซักประวัติและการตรวจร่างกายได้ครับ

เปิดเผยเคล็ดลับอายุยืน

 เปิดเผยเคล็ดลับอายุยืน

เกิดแก่เจ็บตายเป็นเรื่องธรรมดา ถูกต้องนะครับ แต่เราสามารถปรับได้บ้าง ไม่ให้ตายก่อนเวลาอันควร มีข้อเท็จจริงทางการศึกษามาเล่าให้ฟัง

คณะนักวิจัยจากเยอรมัน ตั้งคำถามสำคัญเกี่ยวกับสิ่งที่คนเรากำลังเผชิญในโลกยุคนี้ คือ การเสียชีวิตจากโรคหัวใจและหลอดเลือด ที่นับวันจะเพิ่มมากขึ้น ยังความเสียหายมากมาย

พวกเขาเริ่มต้นที่ข้อมูลที่มีอยู่พบว่าความเสี่ยงสำคัญของการเกิดโรคหัวใจและการเสียชีวิตคือ โรคความดันโลหิตสูง โรคเบาหวาน การสูบบุหรี่ ไขมันในเลือดผิดปกติ และภาวะน้ำหนักเกิน ในคนที่มีความเสี่ยงต่าง ๆ เหล่านี้จะเพิ่มโอกาสการเกิดโรคและเสียชีวิตตั้งแต่ 5-50 เท่า ขึ้นกับปริมาณความเสี่ยงและความรุนแรง

คณะนักวิจัยจึงทำการเก็บข้อมูลรวบรวมการศึกษาเกี่ยวกับความเสี่ยงต่าง ๆ ที่มีอยู่เอาให้ครบที่จะหาได้ตั้งแต่ทศวรรษที่ 60 จากการวิจัยที่มีในทุกทวีป รวบรวมในทุกเชื้อชาติ

ได้กลุ่มตัวอย่างมาจาก 133 งานวิจัย กลุ่มตัวอย่างประมาณ 2 ล้านคน ผู้ชายพอกับหญิง อายุเฉลี่ยอยู่ที่ 54 ปี ติดตามเฉลี่ย 8 ปี ส่วนมากจะตามนานแหละ แต่ว่าการศึกษาที่ตามระยะสั้นมันมีผู้ร่วมศึกษาเยอะกว่า โดยไม่เอาคนที่เป็นโรคหัวใจและหลอดเลือดมาแล้วด้วยนะ

ได้ข้อมูลแล้วเอามาจัดสรรและวิเคราะห์เชิงสถิติ เพื่อพยายามเกลี่ยความแปรปรวนให้ลดลง เพื่อตอบคำถามสามข้อสำคัญ

1. ระหว่างคนที่มีปัจจัยเสี่ยงครบกับคนที่ไม่มีเลย การเกิดโรคและอัตราการเสียชีวิต มันต่างกันขนาดไหน

2. แล้วปัจจัยเสี่ยงที่ว่าห้าอันนี่นะ อะไรที่ส่งผลมากน้อย ต่ออัตราการเสียชีวิตและอัตราการเกิดโรค

3. ข้อนี้สำคัญ หากในช่วงอายุเฉลี่ย 50-55 ปี (เฉลี่ยนะ อาจมากหรือน้อยกว่า) เราเกิดโรคปัจจัยเสี่ยงเหล่านี้ แล้วเราตั้งใจรักษาให้ดี มันลดอัตราตายและโรคหัวใจและหลอดเลือดสักเท่าไร

แน่นอนว่า คำตอบที่ได้คงไม่ได้แม่นยำ 100% เพราะการศึกษาที่หลากหลาย มีตัวแปรปรวนมากมาย เนื่องจากเรามารวบรวมข้อมูลทีหลัง แม้จะผ่านกรรมวิธีทางสถิติช่วยแล้วก็ตาม และอีกอย่าง อัตราการเสียชีวิตจะเปลี่ยนไปในยุคนี้ (มันเก็บข้อมูลหลายช่วง) เพราะเทคโนโลยียาและการรักษามันไปเร็วมาก

ผลที่ได้เป็นข้อเท็จจริง ที่น่าจะอธิบายประชากรส่วนใหญ่ได้ดี โดยยึดอายุที่เป็นค่าดัชนีที่ 50 ปี

1. ในทุก ๆ กลุ่ม ไม่ว่าจะเสี่ยงมากเสี่ยงน้อย ผู้หญิงอายุยืนกว่า เป็นโรคน้อยกว่า ตายน้อยกว่า

2. โอกาสเกิดโรคหลอดเลือดในช่วงชีวิต (ถึงอายุ 90)

2.1 สำหรับคนที่ไม่มีความเสี่ยงใด ๆ เลย คือ 13% และ 21% สำหรับชายหญิงตามลำดับ

2.2 แต่ถ้ามีปัจจัยเสี่ยงครบห้าข้อ โอกาสการเกิดโรคหลอดเลือดจะเพิ่มเป็น 24% และ 38% ตามลำดับ

3. สำหรับอัตราการเสียชีวิตโดยรวม

3.1 คนที่ไม่มีความเสี่ยงใด ๆ เลย คือ 13% และ 21% สำหรับชายหญิงตามลำดับ

3.2 แต่ถ้ามีปัจจัยเสี่ยงครบห้าข้อ โอกาสการเกิดโรคหลอดเลือดจะเพิ่มเป็น 24% และ 38% ตามลำดับ

4. ปัจจัยเสี่ยงที่ส่งผลมากต่อการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือด และอัตราการเสียชีวิต คือ โรคเบาหวาน การสูบบุหรี่ โรคความดันโลหิตสูง ความอ้วน และไขมันในเลือดตามลำดับ (แต่ไขมันนี้เขาใช้ non HDL cholesterol นะครับ)

5. การปรับปรุงความเสี่ยงให้ดีขึ้น จะลดอัตราการเกิดโรคหัวใจ จะลดอัตราเสียชีวิตลง อันนี้จริงแท้เลย

5.1 ลดความดันลงได้จะเพิ่มชีวิตยืนยาวขึ้น 1.5-2 ปี

5.2 เลิกสูบบุหรี่ จะได้ชีวิตยืนยาวขึ้น 1-2 ปี

5.3 ลดไขมัน ลดความดัน เลิกบุหรี่ คุมเบาหวาน จะมีอายุยาวนานขึ้นเฉลี่ย 3.0-4.5 ปี

หมายความว่าอย่างไร และเราจะเอาไปใช้อย่างไร

หมายความว่า ถ้าเราควบคุมไม่ให้เกิดปัจจัยเสี่ยง คือ อ้วนและบุหรี่ หรือควบคุมปัจจัยเสี่ยงที่เกิดแล้วให้ดี คุณจะมีชีวิตยาวนานขึ้น อันนี้วัดแค่ตัวเลขจำนวนปีนะครับ ถ้าคิดว่าจำนวนปีที่คุณภาพชีวิตดี (quality adjusted life year) จะยิ่งดีมาก ค่าใช้จ่ายเพื่อการรักษาโรคแทรกซ้อนลดลง มีเวลาชีวิตไปทำอย่างอื่น ลูกหลานไม่ต้องกังวล ครอบครัวและคนที่รักเดินหน้าต่อไปได้อย่างมั่นใจ มั่นคง มั่งคั่ง

เราพูดแบบนี้มาหลายปี แต่การศึกษานี้บอกเราอย่างเป็นรูปธรรมว่ามันคือความจริง

รักษาสุขภาพ ควบคุมตัวเองตั้งแต่วันนี้เถิดครับ ได้ผลคุ้มค่าแน่นอน …health is wealth

ที่มา อ่านฟรี : Global Cardiovascular Risk Consortium, Magnussen C, Alegre-Diaz J, et al. Global Effect of Cardiovascular Risk Factors on Lifetime Estimates. N Engl J Med. Published online March 30, 2025. doi:10.1056/NEJMoa2415879

handbook of clinical interpretation of diagnostic tests

 handbook of clinical interpretation of diagnostic tests

การส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการทุกวันนี้แม่นยำมากนะครับ แต่ความทันสมัยแม่นยำ จะเอาผลไปใช้อย่างไรให้เกิดประโยชน์ที่แท้จริงและสูงสุดกับผู้ป่วย เราก็มีการสอน มีตำราออกมา

ในโลกนี้มีหนังสือเชิงแบบนี้ออกมามากมายครับ ส่วนราคาจะแพงและเหมาะกับห้องสมุด เคยมีหนังสือคู่มือแปลผลจากค่ายจุฬาเช่นกัน แต่นานมาแล้ว หนังสือตำราจากฝั่งเทคนิคการแพทย์มีส่วนนำมาใช้ทางคลินิกที่จำกัด

หนังสือเล่มนี้ทางคณาจารย์อายุรศาสตร์ คณะแพทย์ มช. ได้รวบรวมการตรวจทางห้องปฏิบัติการทางอายุรศาสตร์ ที่ใช้บ่อยพบบ่อยทุกเมื่อเชื่อวัน และทางตรวจที่ทันสมัยตามเทคโนโลยี อัพเดตตามยุคสมัย

อธิบายรายละเอียดคร่าว ๆ เกี่ยวกับหลักการตรวจ แปลผลการตรวจโดยอิงการใช้งานจริงกับคนไข้ กับการทำงาน เจอแบบนี้จะแปลไปถึงคนไข้และโรคว่าอย่างไร ข้อจำกัดของการตรวจคืออะไร เราจะเจอผลลบปลอมผลบวกปลอมได้กรณีใด และจะลดข้อผิดพลาด เพิ่มความถูกต้องแม่นยำได้อย่างไร

เรียกว่า เน้นไปที่การตรวจที่เราสั่งตรวจทุกวันนี่แหละ แต่บางครั้งผู้สั่งตรวจเอง ยังแปลผลไม่ได้ …ย้ำว่าการแปลผลเพื่อนำไปใช้ ต่างจากการอ่านผลการตรวจนะครับ

และจะได้รู้ว่า

“เมื่อไรควรตรวจ”

“เมื่อไรไม่ควรตรวจ”

“ถ้าสั่งตรวจแล้ว จะทำอย่างไรกับผลการตรวจ”

ภายในแบ่งการตรวจทางห้องปฏิบัติการออกเป็นสาขาย่อยต่าง ๆ เช่น

โลหิตวิทยา..การแปลผล CBC การตรวจการทำงานเกล็ดเลือดแบบครบถ้วน การตรวจทางโมเลกุลของโรคมะเร็งเม็ดเลือด

โรคทรวงอก..การแปลผลวัดสมรรถภาพปอด การแปลผลน้ำเยื่อหุ้มปอด

ทางเดินอาหาร..การแปลผลการตรวจารทำงานตับ วิธีารตรวจหา H.pylori

ต่อมไร้ท่อ..การตรวจประเมินฮอร์โมนต่าง ๆ

ประสาทวิทยา..การตรวจและแปลผลโรคระบบประสาทจากแอนติบอดี การตรวจเอ็กซเรย์ทางระบบประสาท

แพทย์ทั่วไป แพทย์สาขาอื่น อ่านได้เลยครับไม่ยาก ทุกท่านเคยเรียนมาแล้ว สำหรับอายุรแพทย์ ตั้งแต่แพทย์ประจำบ้านไปจนถึงต่อยอด ต้องรู้ต้องจำต้องทำเป็น

น้องพยาบาล พี่เภสัช ทุกคนในทีมการรักษาก็อ่านได้ แต่เนื้อหาอาจจะไม่ลึกถึงในใจของน้องเทคนิคการแพทย์นะครับ จะเน้นการนำไปใช้เสียม

จัดทำโดยภาควิชาอายุรศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ กระดาษพิมพ์แบยถนอมสายตา ตัวอักษรใหญ่อ่านง่าย มีภาพประกอบที่จำเป็น ตาราง แผนภาพที่เข้าใจง่าย หนา 810 หน้า ปกแข็ง สันเย็บเสริมกาว แข็งแรงขาดยาก เปิดกางได้เต็มที่ สมเป็นหนังสือตำรา

ราคาปก 650 บาท

ไม่มีผลประโยชน์ทับซ้อนกับเขาครับ ไปยืนเลือก จ่ายเงิน และเห็นว่ามันเจ๋ง ก็มาบอกกัน